443 
beliooren (Mayer en Altmayer l.c.), aan hunne werking is liet toe 
te schrijven, dat bij de hydreeringen volgens Sabatier en Sënderkns *) ' 
dikwijls belangrijke hoeveelheden methaan ontstaan. 
Het activeerend vermogen van een katalysator zal echter voor 
elk der bindingen onder dezelfde omstandigheden twgelijk moeten 
zijn, omdat de dissociatie-gebieden van de carburen en van de 
hydruren in ’t algemeen niet zullen samenvallen en de ervaring 
heeft geleerd, dat het nikkel uitmuntend te bezigen is voor hydree- 
ringen van koolwaterstoffen, zonder dat methaanvorming intreedt, 
wanneer wij slechts beneden ± 240° blijven. 
De C-C-activeering van het nikkel bij gewonen druk schijnt dus 
eerst van belang te worden boven die temperatuur, wij kunnen dit 
de katalyse-grens voor die binding noemen. Van de grens der water- 
stof-activeering van het nikkel is weinig bekend, ze schijnt zeer 
afhankelijk te zijn van den toestand van het metaal, in ieder geval 
liggen de temperaturen waarbij deze aeü veering van belang wordt 
en de koolstof-activeeringsgrens niet zeer ver uit elkander. 
Bij andere metalen kunnen deze grenzen veel verder uiteen liggen. 
Dit blijkt zeer overtuigend uit het onderzoek van Zelinsky * 2 ). Hij 
toonde aan, dat pailadiumzwart, hetgeen bij 0° een uitnemende 
waterstof-activator is, bij 300° het cyclohexaan niet verder splitste 
dan in benzol en waterstof ; de katalyse-grens van het palladium- 
zwart voor de C-C-binding van het cyclohexaan ligt dus boven 300°. 
Wil men de afsplitsing of aanleggingsreacties van koolwaterstof 
en waterstof bestudeeren, dan is diensvolgens pailadiumzwart een 
aangewezen katalysator 3 ). 
2. Door deze gelukkige keuze toonde Zelinsky aan, dat benzol 
en cyclohexaan bij ± 200° en onder gewonen druk in verband 
staan van het bewegelijk evenwicht : 
C„Ho„ > C n H 2n _6 + 3H„ 
!) Zie o. a. Ann. Gh. et Ph. [8] 4, 336 (1905). 
2) B 44, 3122 (1911) ; 45, 3678 (1912). 
s ) Eigenlijk worden steeds tegelijkertijd minstens twee bindingen geactiveerd bijv. 
de C-H en de H H-binding of de G-G en de andere bindingen ; wij zullen, om niet 
te breedsprakig te worden, voorloopig alleen de koolstof- en waterstof-activeering 
onderscheiden. Onder de koolstof-acti veering versta ik dus hier den invloed, die 
niet blijft staan bij het veroorzaken van een dislocatie, maar die tot een dissociatie 
der verzadigde koolstof- koolstof-binding voert. Vóórdat dit punt bereikt is, heeft er 
nog wel activeering plaats, maar deze kan hoogstens leiden tot opname en 
afsplitsing van waterstof; eenvoudigheidshalve spreek ik dan alleen van waterstof- 
activeering. 
30 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXII. A°. 1913/14. 
