445 
digheden, waaronder het cyclohexaan nog geen waterstof verliest, dus 
bijv. bij 180° en in tegenwoordigheid van een geëigenden katalysator. 
Wij hebben tot dit doel cyclohexeen in een koolzuurstroom bij 180° 
over actief nikkel geleid en inderdaad een belangrijke hoeveelheid 
benzol (naast cyclohexaan) verkregen. 1 ). 
Het labiele cyclohexeen zal beginnen niteen te vallen in benzol 
en waterstof: 
C 6 H I0 = C 6 H fi + 2H 2 , 
maar deze waterstof zal vervolgens met nog onontleed cyclohexeen 
cyclohexaan vormen ; het geheele proces verloopt aldus : 
3~C 6 H 10 = C 6 H 6 + 2 C 6 H 12 • 
Volgens deze vergelijking zoude dus een mengsel van 33.3°/ 0 benzol 
en 66.6% cyclohexaan moeten ontstaan zijn ; in werkelijkheid werd 
door ons ongeveer 40% benzol gevonden, terwijl nog 3 è 4 % cyclo- 
hexeen onveranderd was gebleven, de rest was cyclohexaan. 
Dat hierbij te veel benzol is gevonden kan aan verschillende 
oorzaken te wijten zijn. Vooreerst begint bij 180° reeds de ontleding 
van het cyclohexaan in benzol en waterstof (Zelinsky l.c.) ; nu hebben 
wij wel is waar geen waterstof gevonden in de reactiegassen, wel 
echter CO, dat door reductie van het C0 2 kan zijn ontstaan. 
Dit ontstaan van CO wijst er overigens op, dat het C0 2 in dit geval 
niet als indifferent gas mag beschouwd worden, zoodat de proeven in 
een stikstofstroom zullen moeten worden herhaald. Hoewel door 
middel van vast koolzuur en alkohol de uittredende dampen werden 
afgekoeld, bestaat toch de kans, dat er een weinig door verdamping 
is ontsnapt, waardoor ook een teveel aan benzol mogelijk is. 
In ieder geval is de oververzadigdheid van het systeem C\. H 1 (J ten 
opzichte van C\ //„ 4-2 H 2 voldoende bewezen. 
Het is nu ook vanzelfsprekend, dat bij de hydreering van benzol 
volgens Sabatier en Senderens stoffen als cyclohexeen, verondersteld 
al eens dat zij werkelijk iusschenprodukt zouden zijn, niet kunnen 
worden vastgehouden. Wanneer zij in een atmosfeer van C0. 2 zich 
bijna volledig in benzol en cyclohexaan omzetten, is in tegenwoor- 
digheid van een overmaat van waterstof niet anders dan cyclohexaan 
(eventueel gemengd met benzol als men boven 180°, en met methaan 
als men boven 240° is (z. v.)) te verwachten. 
3. Wat het experimenteel gedeelte betreft, werd het cyclohexeen 
x ) Wij hebben hiervoor nikkel en geen palladium gekozen uit praktische gronden, 
en vooral, omdat wij uitteraard ver beneden 210° bleven. 
Pd. en Pt. waren bij gewone temperatuur niet actief genoeg, om de omzetting 
te bewerkstelligen. 
30 * 
