Verandering van de viscositeit met den tijd bij 12° in 
dezelfde oplossing na een verwarming op 70°. 
tijd 
viscositeit 
0 
1.82 
na 20 uur 
2.28 
„ 36 „ 
2.35 
„ 60 „ 
2.42 
Het is duidelijk dat in deze beide gevallen de evemoichtstoestand 
pas bereikt is, wanneer alle gelatine gelijkmatig over al het water 
verdeeld is en de bij die verdunning behoorende verhouding tusschen 
gvoote en kleine deeltjes zich heeft ingesteld. 
Bij toevoeging van water aan een gelatine-oplossing met zooveel 
groote deeltjes dat zij in den (/('/-toestand verkeert, zijn de veranderingen 
meer ingewikkeld. Ik wil ze bij verschillende temperaturen nagaan. 
Wordt een blaadje (praetisch) watervrije gelatine in veel water 
van 30° gebracht, en deze temperatuur verder behouden, dan neemt 
het snel water op, waarbij het voorloopig in den vasten toestand 
blijft. {Zwelling). De snelheid waarmee het water opgenomen wordt, 
kan door gewichtsbepaling worden vastgesteld. De eerste stadia van 
dit proces zijn in fig. 3 opgenomen. De lijn vertoont een kromming, 
die er op wijst dat de snelheid waarmee water opgenomen wordt, 
met stijgend watergehalte afneemt. Als het watergehalte van de gel 
echter een zekere grens heeft bereikt, begint een degregatie van de 
vaste massa; zij valt in vlokken uiteen, die steeds kleiner worden, 
tot ten slotte nen toestand bereikt is, waarbij de gelatine gelijkmatig 
over het water verdeeld is {Oplossing). Deze geheele reeks van ver- 
anderingen is op te vatten als een indringen van het water tusschen 
de gelatinedeeltjes, die aanvankelijk onderling samenhangen, maar 
welk verband allengs verloren gaat. Met de woorden zwelling en 
oplossing worden dus twee gedeelten van hetzelfde proces aangegeven. 
Als droge gelatine en water worden samengebracht bij tempe- 
raturen boven 30° heeft hetzelfde proces plaats. Bij 30° duurt het 
echter meer dan 24 uur voor de eindtoestand bereikt is, bij hoogere 
temperatuur gaat het veel sneller. 
Beneden 30° wordt de snelheid, waarmee het water in de gelatine 
indringt, nog veel geringer. Zij neemt ook hier met stijgend water- 
gehalte af, maar dit heeft tengevolge dat een gelijkmatige verdeeling 
van gelatine en water niet meer bereikt wordt. Hoe lager de tem- 
