457 
TABEL IV. 
Invloed van de temperatuur op de snelheid waarmee gelatine in water zwelt. 
Hoeveelheid water die 1 gr. gelatine heeft opgenomen. 
30° 
25° 
20° 
12° 
2° 
na 2 uur 
36.60 gr. 
16.00 gr. 
12.13 gr. 
9.98 gr. 
8.44 gr. 
„ 7 „ 
82.90 „ 
28.60 „ 
14.81 „ 
10.51 „ 
)) 
» 20 „ 
)) 
33.73 „ 
15.70 „ 
10.65 „ 
9.69 „ 
„ 44 „ 
)) 
42.80 „ 
18.22 „ 
11.01 „ 
10.00 „ 
00 
)) 
47.52 „ 
19.64 „ 
10.98 „ 
10.09 „ 
Bij temperaturen Beneden 30° wordt evenals daarboven wel een 
constante toestand bereikt: tusschen beide gevallen bestaat echter 
een groot verschil ; boven 30° is de eindtoestand een gelijkmatige 
verdeeling van gelatine en water, en dus een waar evenwicht; 
beneden 30° is in den eindtoestand die gelijkmatige verdeeling nog 
niet bereikt : het zwelling smaximum is een schijnbaar evenwicht. 
Behalve door bovenstaande overwegingen wordt de juistheid van 
deze stelling bewezen door het feit dat het zwellingsmaximum de 
kenmerken van een waar evenwicht geheel mist. Wordt een blaadje 
gelatine, dat in water gezwollen is, met dat water verwarmd op 
een zoodanige temperatuur dat een gelijkmatige verdeeling van water 
en gelatine plaats heeft, en daarna weer op de oorspronkelijke 
temperatuur afgekoeld, dan is er geen sprake van een scheiding in 
twee phasen, water en „maximaal gezwollen gelatine”. De oplossing 
komt wel is waar ook dan niet in een waar evenwicht, maar de 
gelijkmatige verdeeling wordt behouden. Bovendien is het echter 
mogelijk aan te toonen dat bij iedere temperatuur naast water niet 
een enkel „zwellingsmaximum”* kan bestaan, maar er zijn er oneindig 
vele. Welk in ieder bijzonder geval bereikt wordt, hangt af van den 
toestand waarin de gelatine met de overmaat water samengebracht is. 
in tabel 4 is gebleken, dat watervrije gelatine in water bij 12° 
een eindtoestand bereikt, waarin het 10-voudig gewicht aan water 
is opgenomen. Wordt nu een 10°/ n gelatinegel, die bereid is door 
watervrije gelatine bij 70° op te lossen, en daarna af te koelen, 
in overmaat water gebracht, dan blijft het gewicht geenszins 
onveranderd. Er wordt nog een belangrijke hoeveelheid water opge- 
nomen en wel, afgezien van de eerste uren, met een snelheid, die de 
zwelling van gedroogde gelatine overtreft. De bepalingen zijn niet 
voortgezet tot een blijvende toestand optrad, maar de geleidelijke 
