461 
Word! aan een gelatineoplossing, wier toestand door p is voor- 
gesteld, door indrogen water onttrokken, dan neemt de concentratie 
langzaam toe en vermeerdert liet aantal groote deeltjes. De veran- 
dering kan langs de lijn p — a geschieden, die geheel rechts van de 
evenwichtslijn ligt, zoodat in waterv rijen toestand een aantal groote 
deeltjes aanwezig is als door n wordt aangegeven. 
Wordt deze gedroogde gelatine plotseling met zooveel water in 
aanraking gebracht, dat het evenwicht van het stelsel weer door p 
wordt voorgesteld, dan beslaat er in de eerste plaats een neiging 
tot opnemen van water, en bovendien een neiging tot vermindering 
van liet aantal groote deeltjes. Als resultante van beide zal de bewe- 
ging van a in de richting a — cd geschieden ; voor het doorloopen 
van den afstand a — a' is geruime tijd noodig; iedere hoeveelheid 
opgenomen water doet groote deeltjes verdwijnen en daardoor wordt 
weer het opnemen van meer water mogelijk; dit gaat voort tot de 
lijn der zwellingsmaxima is bereikt. Een verder opnemen van water 
zou moeten geschieden langs de lijn L — L , wanneer een verminde- 
ring van het aantal groote deeltjes tot de evenwichtswaarde kon 
plaats hebben. Daar a echter in het vlak tusschen M — M en M' M' 
ligt, heeft deze verandering niet plaats en blijft de bereikte toe- 
stand bestaan. 
Zoo gaat het ook als de verhouding tusschen kleine en groote 
deeltjes een andere is als cl, bv. b of cl. In deze gevallen moet de 
verandering resp. langs b— b' en d—cV geschieden; en met behulp 
van de figuur is gemakkelijk in te zien dat des te meer water door 
de gel opgenomen zal worden, naarmate in den aanvang minder 
groote deetjes aanwezig zijn. Deze kleinere waarden worden gevonden 
in waterhoudende gels. Het punt b" kan bereikt worden, zooals in 
tabel V en fig. 4 is meegedeeld, door een gelatineoplossing met de 
samenstelling a' te verwarmen, en weer te laten gelatineeren ; terwijl 
daarna een overgang van kleine deeltjes in groote plaats heeft, kan 
op het tijdstip dat de toestand door b" wordt voorgesteld, de concen- 
tiatieverandering plaats hebben, die dan langs b'—b' verloopt, tot 
de blijvende toestand b' bereikt is. 
Naarmate de gelatineoplossing voor de toevoeging van het water 
reeds meer verdund was, heeft zij terstond na het gelatineeren een 
kleinei aantal groote deeltjes. Dit houdt in liet boven vastgestelde 
feit, dat een gel in water des te sterker zwelt, naarmate zij te voren 
al meer water bevatte. 
Wordt bij afkoeling ongeveer de sol— gel-grens bereikt, dan ver- 
andert door watertoevoeging de toestand langs de lijn e—e', zoodat 
wel een gelijkmatige verdeeling bereikt wordt, maar de toestand van 
31 * 
