liet evenwicht nog door een te groot aantal groote deeltjes afwijkt. 
Dit geval is hetzelfde als waarvan in tab. II sprake was : in het gedeelte 
van tig. 5 rechts van de G — G grens zijn de veranderingen zooals 
boven bij verdunning van een geconcentreerde sol beschreven. 
Er is reeds op gewezen, dat droge gelatine in water niet „Oplost” 
maar „zwelt”, omdat er in dezen toestand veel groote deeltjes zijn. 
Door een bijzondere behandeling van een gelatineoplossing is echter 
de gelatine watervrij te verkrijgen in een dergelijken toestand, 
dat zij bijna geheel uit kleine deeltjes bestaat. Deze toestand kan in 
tig. 5 door h worden voorgesteld. Wordt aan gelatine in dezen toestand 
zooveel water toegevoegd, dat het evenwicht van het stelsel naar p 
wordt gebracht, dan moet de verandering door de lijn h — h' worden 
voorgesteld en een volkomen homogene toestand van gelijkmatige 
verdeeling van gelatine en water ook bij 12° optreden. 
De scheiding tusschen gelatine en water moet in dit geval niet 
bewerkt worden door indrogen, maar door bevriezen. Wordt een 
verdunde gelatineoplossing (’/ 4 %) van ± 70° plotseling beneden het 
vriespunt gebracht, dan komt de gelatine daarbij zeer snel in het 
temperatuurgebied, waar een verandering practisch niet meer plaats 
heeft. Bij de ijsvorming wordt al het water er aan onttrokken 
zonder dat er groote deeltjes kunnen ontstaan. Door de temperatuur 
vervolgens boven het vriespunt te brengen wordt deze watervrije 
gelatine met overmaat water in aanraking gebracht, waarbij terstond 
een toestand van volkomen homogeniteit optreedt; niet alleen is de 
oplossing geheel doorschijnend, er is geen enkele plaatseiijke onge- 
lijkheid te zien en door een viscosimeter vloeit ze zoo regelmatig, 
als alleen van volkomen homogene vloeistoffen verwacht kan worden. 
Ontstaan bij het bevriezen veel groote deeltjes, dan is de 
mogelijkheid van een volkomen gelijkmatige verdeeling na het 
ontdooien uitgesloten. Het opnemen van water door de gelatine volgt 
het type der zwelling. Wij hebben dan als het ware oneindig vele 
kleine gelstukjes, die alle hun individualiteit behouden. Men verkrijgt 
een min of meer troebele, opake massa, die zonder verwarming 
niet meer helder wordt. 
Ten slotte nog een opmerking over de beteekenis van de hoeveel- 
heid water waarmede de gelatine wordt samengebracht. Het is voor 
de zwelling vrijwel onverschillig of zooveel water wordt toegevoegd, 
dat de evenwichtstoestand p dan wel r wordt. Is de hoeveelheid 
water echter zeer gering, dan is dit anders. In dit geval zal, als 
voor de watervrije gelatine de toestand a (tig. 5) wordt aangenomen 
niet een zoo groote neiging tot vermindering van het aantal groote 
deeltjes bestaan, dat de verandering door a — a' wordt voorgesteld j 
