471 
{ («—«*)<?-(/&,- + f [(y— ^)<7— 'yi-2/)^'j(* d *+%) = ° ( 4 ) 
Als nu de beide verzadigingskurven onder eigen dainpdruk elkaar 
raken, dan moet voor dit raakpunt ~ uit (3) en (4) dezelfde waarde 
(LX 
hebben. Dit is het geval als: 
(,v-a) C — {x x —x) A _ (ff-ft) C — (y t — y) A 
(x—a) C — fa — at) M' _ (?y — /?') <7 — {y ,—y) A' 
Substitueert men hierin de waarden van A, A' en C dan vindt 
men na herleiding: 
n v -j- n v' -j- m V -)- m, F x = o (6) 
waarin n, ?ï', m en m x dezelfde waarden hebben, als in (6) (VIII). 
Aan (6) wordt niet voldaan door een punt der lijn FF ' ; in dit 
geval wordt nl. m x = o en zou dus nog tegelijkertijd aan : 
n v n- v 1 -f- m V = o ....... (7) 
voldaan moeten zijn. Daar de waarde van het eerste lid van (7) 
echter van de volumina der drie phasen F, F' en L afhangt, zoo 
is aan (7) in het algemeen niet voldaan. Dit volgt ook uit de be- 
teekenis van het eerste lid van (7): dit stelt nl. de volumeveran- 
dering voor die in het minimumsmeltpunt van het komplex F F' 
optreedt en deze is natuurlijk slechts bij liooge uitzondering nul. 
Het eerste lid van (6) stelt, zooals wij vroeger gezien hebben, de 
volumeverandering A V voor, die bij eene reactie in het vierphasen- 
systeem F + F' -j - L ~\~ G optreedt. In overeenstemming met vroeger 
vinden wij dus dat twee verzadigingskurven onder eigen dainpdruk 
elkaar raken, als de vierphasenreactie zonder volumeverandering 
verloopt. 
Berekent men de voorwaarde opdat twee dampverzadigingskurven 
elkaar raken, dan vindt men een vorm, dien men uit (6) afleidt 
door daarin x, y en V door t rj, y x en V x en omgekeerd te vervangen. 
Men vindt dan weer de voorwaarde (6) terug. Hieruit volgt: als 
twee verzadigingskurven onder eigen dampdruk elkaar raken, dan 
raken elkaar ook hun bijbehoorende dampverzadigingskurven en 
omgekeerd. Dit is het geval als de vierphasenreactie zonder volume- 
verandering verloopt. 
Bij de beschouwing der tig. 2 — 5 hebben wij verondersteld dat 
in de vierphasensyslemen steeds eene vierphasenreactie optreedt. Als 
overgangsgeval kan echter ook eene driephasenreactie optreden. 
Beperkt men zich tot het optreden van zulke reacties tusschen 
vloeistof, damp en een der vaste stoffen, dan zijn deze: h) F + G 
i) L ^ F -f G j) F ^ L + G k) F' + L ^ G l) L ^F' + G 
rn) F' 77 L -f G. 
