481 
dergelijke trillingswijzen gelijk gesteld wordt aan het aantal vrijheids 
graden. 
We kunnen ons denken, dat de energie van de straling op de 
moleculaire rotaties door middel van den stralingsdruk wordt over- 
gebracht en dienovereenkomstig en naar analogie met de moleculaire 
translatiebeweging (zie Suppl. N°. 30a § 2) aannemen, dat we met 
energie-elementen ter grootte van \ hv te doen hebben 1 ), als v de 
frequentie van de beschouwde trillingswijze in het gas is. Eene 
andere aanname betreffende den coëfficiënt van hv zou trouwens 
geene verandering brengen in de algemeene uitkomsten dezer 
mededeeling. 
Evenals voor de translatiebeweging (Suppl. N°. 30a § 3) zullen we 
voor deze vrije rotatiebeweging betreffende de voortplantingssnelheid 
c der hier beschouwde golfbewegingen aannemen, dat zij voor de 
kleine golflengten, die de hoofdrol spelen, bij toestanden die van den 
thermodynamischen evenwichtstoestand weinig afwijken, voor elke 
trillingswijze evenredig is aan den vierkantswortel uit de energie der 
betreffende trillingswijze !*„*). Dan verkrijgen we overeenkomstig 
Suppl. N°. 30a § 4: 
hv 
+ 
\ hv\ 
• • • ( 1 ) 
e lcT — 1 
Dit is de uitdrukking, die ook door Einstein en Stern voor de 
energie van rotatie met „frequentie” v voor één vrijheidsgraad 
wordt aangenomen. De hier gemaakte onderstelling betreffende c 
moge voorloopig verder gerechtvaardigd worden door de opmerking, 
dat hierdoor verkregen wordt, dat bij hooge temperatuur de energie 
per vrijheidsgraad relatief nadert tot £ kT, wat voor deze vrije 
rotaties het geval moet zijn. 
We zullen onderstellen in deze mededeeling, waar niet uitdrukkelijk 
anders vermeld, te doen te hebben met de rotaties om twee gelijk- 
waardige assen. Voor de gemiddelde energie van rotatie voor die 
twee graden van vrijheid vinden we dan 
Vm 
O 
hv 
hv 
— 
l 
-f- £ hv j v^dv, 
■ • ( 2 ) 
terwijl we overeenkomstig de verg. (5) s ) en (7) van Suppl. N°. 30a 
Vergel. ook P. Ehrenfest 1. c., p. 453 noot 1. 
®) De index r zal in het volgende aanduiden dat de grootheid op de rotatie- 
beweging betrekking heeft. 
s ) In deze is aangenomen dat in den thermodynamischen evenwichtstoestand 
de voortplantingssnelheid voor de verschillende frequenties dezelfde is. 
