494 
kleiner dan i\) zou men het eerst liet optreden van verzadigings- 
verschijnselen bij lage temperaturen verwachten. 
v = v s . Ferromagnetische stof met CuiiiE-punt. 
§ 7. Toename van het moleculair magnetisch, moment met de tem- 
peratuur. In de beschouwingen dezer en der vorige mededeeling is 
steeds het moleculair magnetisch moment constant ondersteld. Bij 
die beschouwingen is steeds gedacht dat de magnetische as een vaste 
as in het magnetische molecuul is. De eenvoudigste voorstelling 
hieromtrent is wel dat het electron of de electronen, wier be- 
weging (b.v. in een cirkelbaan) het magnetische moment veroor- 
zaakt, in het molecuul aan eene vaste plaats gebonden zijn. Men 
komt zoo tot de voorstelling dat een magnetisch molecuul zijn 
magnetisch moment daaraan dankt, dat het met zekere snelheid 
om eene bepaalde as, die dan de magnetische as is, roteert, terwijl 
liet een of meer electronen draagt die buiten die as gelegen zijn. 
Zoolang de rotatiesnelheid constant is en de zooeven genoemde elec- 
tronen denzelfden afstand tot de as behouden, is het magnetische 
moment constant. Het ligt nu voor de hand, de vraag te stellen of 
misschien niet deze rotatie (om de magnetische as) ook aan het 
moleculaire warmte-evenwicht deelneemt. Dat de rotatiesnelheid van 
lage temperatuur af over een groot temperatuurgebied niet merk- 
baar verandert, zou dan wijzen op eene groote waarde van de op 
deze rotatie betrekking hebbende 6 a , en toe te schrijven zijn aan 
een bijzonder klein traagheidsmoment om de betreffende as. 
Kort samengevat zou een magnetisch molecuul dus zijn een mole- 
cuul (of gedeelte van een molecuul) met om eene bepaalde as een 
klein traagheidsmoment, zoodat het met nulpuntsenergie met groote 
snelheid om deze as roteert, en met minstens één electron, dat aan 
eene plaats in het molecuul buiten die as gelegen gebonden is. 
Volgens deze opvatting betreffende het deelnemen van de hier 
besproken rotatie aan het warmte-evenwicht, zal bij hoogere tempe- 
raturen het magnetisch moment beginnen eerst langzaam, daarna 
sneller met de temperatuur toe te nemen. Inderdaad is Wetss l ) op 
grond der waarnemingen b.v. voor magnetiet boven het Cumn-punt 
tot de voorstelling van een met de temperatuur toenemend magne- 
tisch moment gekomen. Een verschil met de voorstelling van Weiss 
is hierin gelegen, dat Weiss eene sprongsgewijze toename van het 
moleculair magnetisch moment volgens rationale verhoudingen aan- 
neemt, terwijl de bovengenoemde opvatting eer eene geleidelijke 
toename van het moleculair magnetisch moment zou doen verwach- 
b 1 J . Weiss, Arjh. sc'. pliys. et natur. (4) 81 (1911) p. 4052, § 12. 
