548 
ka,n men haar toch zeer goed met Clark’s fig. 4 vergelijken. Ook hier 
vermeldt Clark niet het eerst optreden van een positieve kromming 
en geeft hij alleen de negatieve waarden op. Was de nabelichting hier 
niet alzijdig geweest, dan zou dit ons niets nieuws gebracht hebben, 
nu echter alle zijden met een gelijke hoeveelheid energie zijn nabe- 
licht, is het verschijnsel iets gecompliceerder. Wij moeten tot de 
zeer aannemelijke gevolgtrekking komen, dat de nabelichting niet 
aan alle zijden hetzelfde effect heeft, een ander aan de zijde, die 
reeds eenzijdig was voorbelicht. Dit heeft ten gevolge, dat de krom- 
mingen gescheiden tot uiting komen, eerst in den zin van de eerste 
belichting, daarna in den tegengestelden. Er bestaat niet de minste 
aanleiding toe om een kromming in tegengestelde richting van de 
eerste belichting negatief te noemen. 
§ 7. Samenvatting. 
Ten slotte wil ik nog even in het kort enkele resultaten van dit 
onderzoek in hun onderling verband beschouwen. 
Uit de waarnemingen met tweezijdige belichting (tabel VIII) blijkt, 
dat, wanneer wij aan een plant twee prikkels toedienen door eerst de 
eene zijde en daarna den tegenovergestelden kant te belichten, iedere 
prikkel een zichtbare kromming in zijn richting ten gevolge heeft, 
waimeer er maar een zekere tijd tusschen de twee belichtingen ver- 
loopen is. Wij zien ze sterk tot uiting komen, wanneer de tijd 
tusschen de twee inductie’s lang is, zwakker naarmate die tijd korter 
is, totdat, wanneer die tusschenpoos heel kort is, ze zich nog slechts 
in zeer flauwe topneigingen uiten. Dit wijst er op, dat ook wanneer 
de twee zijden gelijktijdig belicht worden, beide prikkels een krom- 
mingsneiging ten gevolge zullen hebben; deze worden nu echter 
niet zichtbaar, omdat de even sterke krommingsneigingen, die tege- 
lijkertijd optreden, elkaar opheffen. 
In volkomen overeenstemming hiermee zijn de verschijnselen der 
alzijdige nabelichting. Hier komt onder bepaalde omstandigheden ook 
een kromming naar den niet eenzijdig voorbelichten kant tot stand. 
Een alzijdige belichting moet dus worden opgevat als een summatie 
van eenzijdige. 
Een serie hier niet meegedeelde experimenten heeft mij geleerd, 
dat wanneer een plant gelijktijdig van twee tegenover gestelde 
kanten met dezelfde sterkte wordt belicht en daarna de belich- 
ting van één kant wordt voortgezet, volkomen analoge ver- 
schijnselen worden verkregen als wanneer de voorbelichting niet 
tweezijdig maar alzijdig gew r eest was. Het is niet te verwonderen, 
