564 
Voor het optreden van dit vierphasenevenwicht is het niet voldoende, 
dat de twee driephasenevenwichten F -}- F' -J- L en F -|- F' -f- G 
bestaan. Hiertoe is ook nog noodig dat de vloeistof L van het eene 
en de damp G van liet andere driephasenstelsel met elkaar in even- 
wicht kunnen zijn. De vloeistotkurve ed van het heterogene veld 
LG moet dan door het snijpunt der twee verzadigingskurven, en 
tevens moet de dampkurve e,d, van het heterogene veld door het 
snijpunt der twee damp verzadigingskurven gaan. Daar dit in fig. 1 
niet het geval is, zoo kan bij de temperatuur en druk, waarvoor 
deze figuur geldt, geen vierphasenevenwicht optreden. In fig. 2 
is dit echter wel het geval, daarin gaat kurve ed door het snijpunt 
ƒ der verzadigingskurven en tevens gaat kurve e x d 1 door het snijpunt 
/i der damp verzadigingskurven. Bij de temperatuur en druk, waar- 
voor deze figuur geldt, kan dus het stelsel F- f- F' - f- vloeist. ƒ- f 
damp f 1 optreden. Dit is ook het geval in fig. 3, waarin het vier- 
phasenevenwicht F-\-F' F vloeist. S -|- damp S l optreedt. 
Wij zullen thans nog twee punten nader beschouwen nl. de ligging 
ten opzichte van elkaar der vier punten F, F', f en ƒ, en evenzoo 
die der drie kurven, welke door de punten ƒ en f 1 gaan. 
In de vorige mededeelingen is het eerste punt reeds hier en daar 
behandeld. Wij hebben daar gezien dat de vier punten ten opzichte 
van elkaar op zeven verschillende manieren kunnen liggen, zoodat 
tusschen de vier phasen van het stelsel F -f F' -f- L -f- G een 
der zeven vierphasenreacties : F -f- F' -\- L G. F -j- F‘ ’ -f- G L 
F+L^F'+G, F'+L^F+G, F+F'^L+G, F^F+L+G en 
F' ^ F -\- L -|- G optreedt. 
In het bijzonder geval dat drie der vier punten toevallig op eene 
rechte lijn liggen (tig. 3), treedt eene driephasenreactie op. 
Beschouwen wij thans de drie kurven, die door de punten ƒ en ƒ, 
gaan. Met behulp van het indicatrixtheorema kan men den regel ') 
afleiden : 
als twee kurven (voor P en T constant) elkaar snijden, dan liggen 
hunne metastabiele verlengden in de nabijheid van het snijpunt beide 
binnen of beide buiten den bijbehoorenden driephasendriehoek. 
Of beide kurven zelf ten opzichte van andere phasen reeds al of 
niet metastabiel zijn, doet aan de geldigheid van dezen regel natuurlijk 
niets af. 
Als twee evenwichtskurven elkaar in een punt X snijden, dan 
kan de phase X (vloeistof, gas, mengkristal) met twee andere phasen, 
die wij M en N zullen noemen (vloeistof, gas, mengkristal enz.) in 
l ) F. A. H. Schreinem akers, Die heterogenen Gleichgewichte von H. W. Bakhuis 
Roozeboom. IIP 116. 
