581 
onder de huid in, waardoor op die plaats een absces optreedt en 
men de koorts spoedig ziet verdwijnen. 
Fochier meent, dat dit absces de schadelijke stoffen, die de kooi Is 
veroorzaken, tot zich trekt en dan onwerkzaam maakt. Hij spreekt 
van een “Abscès de fixation”. 
In veeartsenijkundige kringen heeft deze therapie groote geestdrift 
verwekt. De croupeuse pneumonie van paarden behandelt men thans 
hoofdzakelijk en met succes door terpentijninjecties. Zoo heeft ook 
in de veeartsenijkundige kliniek te Utrecht J. J. Wester uitnemende 
resultaten gekregen. 
Hij betwijfelt echter en terecht, ot men het recht heelt hier 
aan een “absces de fixation” te denken. Een ernstige grond is voor 
deze hypothese niet aan te voeren. Eerder is hij daarom geneigd de 
gunstige werking toe te schrijven aan een verbetering der liarts werking. 
Het schijnt mij niet onmogelijk, dat deze invloed hier een rol 
speelt. Doch zeker is het niet de eenige invloed, want in Denemarken 
past men dezelfde therapie met uitstekend gevolg toe bij chronische 
mastitis van het rund. 
En bij deze ziekte komt een verbetering der hartswerking, zooals 
die bij croupeuse pneumonie dikwijls noodig is, niet in beschouwing. 
Wij hebben ons daarom afgevraagd, of de gunstige loerking van 
terpentijn niet aldus te verklaren is, dat deze substantie van de 
injectie plaats uit als een zwakke oplossing in de circulatie komt en 
dan o.a. ook in de ziektehaarden de phagocgtose versnelt en daardoor 
het genezingsproces bevordert. 
Het is echter uit een technisch oogpunt zeer moeilijk om in een 
ontstekingshaard den graad der phagocytose te bepalen en aldus een 
eventueele verhooging van de activiteit der phagocyten vast te stellen. 
Wel scheen ons dit mogelijk door chemo tactische proeven. 
Tot dit doel werden gelijk vroeger voor het Calcium, twee methoden 
toegepast 1 ). 
De eerste methode bestond daarin, dat onder de huid van een der 
aehterpooten van een konijn aan de binnenvlakte van de dij, capillaire 
buisjes werden gebracht, gevuld met een extract van bacterium-coli 
in keukenzoutoplossing. Deze extracten waren bovendien bedeeld 
met een spoor terpentijn. 
Aan den anderen achterpoot werden op dezelfde plaats dezelfde 
buisjes gebracht met gelijken inhoud, doch zonder terpentijn. 
Na 20 uren werden de leukocytenkolommetjes gemeten, die door 
chemotaxis in de kapillaire buisjes waren gedrongen. Zoo kon men 
i) Vergl. Hamburger. De invloed van geringe hoeveelheid Calcium op de beweging 
der phagocyten. Versl. v. d. Vergad. van 28 Mei 1910. 
