588 
ik in een gesprek door den Heer Einsteïn opmerkzaam gemaakt — 
iieb ik in § 2, 3, 4 blootgelegd, zonder ze uit den weg te kunnen ruimen. 
Nog ligt eene bedenking tegen het geheel voor de hand, nl. : het 
heeft geen zin — kan men zeggen — eene stelling, die onder voor- 
opstelling der mechanische vergelijkingen wordt afgeleid, te combi- 
neeren met de andmechanische quantenhypothese. Antwoord: De 
verschuivingswet van Wien geeft ons hoop, dat resultaten, die zich 
uit de klassieke mechanica en electrodynamica door de beschouwing 
van makroskopisch-adiabatische processen lalen afleiden, ook in eene 
toekomstige „quantenmechanica” zullen blijven gelden. 
§ ] . Laten q x , . . . , q n de coördinaten van een mechanisch systeem 
zijn. De potentiëele energie *1* moge, behalve van de coördinaten q, 
ook nog van zekere „langzaam veranderlijke parameters” r x , , . . . 
afhangen. De kinetische energie T van het stelsel zij eene homogene, 
kwadratische functie der snelheden q 1 en bevatte in hare coëfficiën- 
ten behalve de qs eventueel ook nog de r’s. 
Verder bezitte het systeem de volgende eigenschappen : Bij vaste, 
maar willekeurig gekozen, waarden der parameters r x , r 2 ,.... zijn alle 
bewegingen van het systeem periodiek, onverschillig met welke begin- 
pliase (q x ,....,q n , p n ) het stelsel begint. De periode P zal inliet 
algemeen niet alleen van de waarden van r x , r 2 ,.... afhangen, maar ook 
van de phase {q 0 ,q) 0 ), waarmede het stelsel begint. 
Door oneindig langzame verandering der parameters q,r s kan 
men iedere oorspronkelijke beweging (H) van het stelsel in eene 
andere (Pj doen overgaan.' Deze bijzondere wijze van beïnvloeding 
van het stelsel heete „adiabatische beïnvloeding” der beweging. 
Duidt men nu nog de respectievelijke perioden der beweging door 
Pa en Pb aan, of hare reciproke waarden (de ,, frequentie’ s”) door 
va en v/> , en voorts het tijdsgemiddelde der kinetische energie door 
Ta en Tb , dan geldt 
Bij adiabatische beïnvloeding van een periodiek ■ stelsel blijft het 
quotiënt van het tijdsgemiddelde der kinetische energie en van de 
frequentie onveranderd ( adiabatenstellinq ). 
Duidt é' eene infinitesimale adiabatische verandering, P de oor- 
spronkelijke periode aan, dan is 
'De werking, over eene periode berekend, blijft bij adiabatische 
(JT 
