592 
Indien men voor een gelijkmatig roteer enden dipool andere waarden 
van p toeliet, zou men door omkeering van het beschrevene adiabati- 
sc/te proces tot sinusvormige trillingen kunnen geraken, waarvan de 
energie eene waarde heeft, die in strijd zou zijn met de aannamen 
(3) en (2) van Planck. 
Heeft men Jsf dipolen, en wenscht men bij gegeven totale-energie 
de „waarschijnlijkste” verdeeling der dipolen over de mogelijke 
bewegingsvormen (10) te berekenen, dan moet nog door eene definitie 
vastgesteld worden, welke gebieden in het p/,p)-vlak men dezelfde 
waarschijnlijkheid wil toekennen. Door de „adiabatische beïnvloeding” 
gaat elke afzonderlijke ellips van Planck in het (^ppvlak tenslotte 
over in een bepaald paar rechte lijnen van de lengte 2jt, die sym- 
metrisch aan beide zijden der q- as gelegen zijn. Als men bij de 
statistische behandeling van de sinusvorming trillende dipolen met 
Planck alle afzonderlijke ellipsen als gebieden van gelijke waar- 
schijnlijkheid beschouwt, dan ligt het voor de hand nu bij de gelijk- 
matig roteerende dipolen de zooeven genoemde paren van lijnen als 
gebieden van gelijke waarschijnlijkheid te behandelen : ) (Hypothese A). 
Hoe voor de hand liggend dit ook zijn moge, het is toch eene nieuwe 
hypothese. Kan deze niet vermeden worden ? 
Schijnbaar staat de volgende uitweg open : Men ga uit van JSk 
sinusvormig trillende dipolen (frequentie v 0 ) die op de waarschijn- 
lijkste manier over de ellipsen van Planck verspreid zijn. Nu passé 
men op alle polen tegelijk de bovenbeschrevene „adiabatische 
beïnvloeding” toe. Men krijgt dan ten slotte een geheel bepaalde 
verdeeling der xV-dïpolen over de verschillende bewegingsvormen 
(10). Deze verdeeling (verdeeling B) is echter eene andere, dan die, 
welke uit de hypothese A als de „waarschijnlijkste” volgt (ver- 
deeling A). Moet men de verdeeling B voor de verdeeling over- 
eenkomende met den evenwichtstoestand houden, en dus de ver- 
deeling A en de hypothese A verwerpen ? De in de volgende § 
gegeven opmerkingen trachten aan te toonen, dat de verdeeling B 
niet als evenwichtsverdeeling kan beschouwd worden. 
§ 4. Bij adiabatische samendrukking gaat zwarte straling over in 
zwarte straling, zoowel wanneer in het zich samentrekkend spiegelend 
omhulsel een “zwart korreltje” aanwezig is, als ook bij afwezigheid 
van een zoodanigen „katalysator”. Anders zou men in strijd geraken 
0 P. Ehrenfest. Bemerk, betreffs der specif. Warme zweiatomiger Gase. Verh. 
d. deulschen phys. Ges. 15 (1913) p. 453. 
