594 
dan vier maal beter van hersenen voorzien zijn dan de Vale Rat en 
de Kat vijf maal beter dan de Tijger of de Leeuw. 
Algemeen vindt men, niet slechts bij de Zoogdieren, doch bij alle 
Gewervelde Dieren, dat de kleine soorten, met betrekking tot het 
lichaamsgewicht, veel hersenen hebben. 
Sluit men evenwel de bovengenoemde factoren, die invloed hebben 
op de hersengrootte, behalve de lichaamsgrootte, zooveel mogelijk 
uit, vergelijkt men dns in den natuurstaat genomen dieren, die 
systematisch, in levenswijs en in lichaamsvorm zoo dicht mogelijk 
bij elkander staan, echter zoo veel mogelijk in lichaamsgrootte 
verschillen, dan moet het mogelijk zijn, na te gaan in welke betrekking 
dan toch wel, als het niet eenvoudige evenredigheid is, de hersen- 
hoeveelheid of -massa tot de grootte, het gewicht van het lichaam staat. 
De noodige betrouwbare en met kritisch inzicht gekozen en 
toegelichte gegevens voor deze vergelijkingen waren een twintigtal 
jaren geleden zeldzaam. Dankbaar zij hier nogmaals herdacht, dat 
Max Weber als een der eersten den weg tot de behandeling van dit 
vraagstuk, althans voor zoover de Zoogdieren betreft, bereid heeft. J ) 
De lichaamsgrootte blijft in ieder geval een zeer belangrijke factor, 
die mede de hoeveelheid der hersenen bepaalt, want de Leeuw bijv., 
bezit absoluut 7 maal zooveel hersenen als de Kat, de Vale Rat 6 
maal zooveel als de Muis. Klaarblijkelijk is het hersengewicht toch 
functie (in mathematischen zin) van het lichaamsgewicht. Het zou kunnen 
zijn, dat, als de hersenhoeveelheid niet evenredig toeneemt met het 
volume van het lichaam, uitgedrukt door liet gewicht, dit wel het geval 
is ten opzichte van het oppervlak en de vlaktemaat in het algemeen, 
daar deze vlaktemaat als receptief vlak in passieven zin en als 
doorsnede der spieren, in actieven zin, met de bewegingskracht van 
het dier evenredig zijnde, de grootte zijner passieve en actieve 
betrekkingen tot de buitenwereld bepaalt, voor welke de hersen- 
hoeveelheid eene maat kan zijn. Dan moesten bij in organisatie 
gelijkstaande, gelijk vormige, doch niet even groote dieren de hersen- 
2 
hoeveelheden toenemen als de — macht of de macht 0.66 der 
lichaamsgewichten. 
Ook zou de lengteafmeting bij die vergelijkbare Gewervelde 
Dieren van verschillende grootte de maat der hersenhoeveelheid 
kunnen zijn, wegens den segmentalen aanleg, en de beweging door 
hefboomen, evenredig met de lichaamslengte, van dezen dierenstam. 
Eindelijk kan de grootte of de specificatie van eenig bepaald 
!) Vooral in zijn „Vorstudien über das Hirngewicht der Saugethiere”. Festschrift 
für Garl Gegenbaur. Leipzig 1896. 
