604 
nog juistere 1 ij n e n van Donaldson aan r eene waarde 0.2310 
geven l ), kan men deze uitkomst zeer bevredigend noemen. Op 
nog te bespreken gronden mag men aannemen, dat inderdaad de 
relatie- exponent binnen eenzelfde soort van alle klassen der vertebraten 
0,22.. is. 
In mijne vroegere mededeeling der uitkomsten bij de Zoogdieren 
verkregen had ik, ten behoeve eener voorloopige vergelijking met 
den Mensch, ter berekening van k voor de hand liggende opgaven 
betreffende s en e ontleend aan de 2 de uitgaaf (van 1893) van 
Vierordt’s ,, Daten und Tabellen”. Met den algemeenen relatie- 
exponent 0,56 berekend, viel dan de waarde van k voor den Man 
en de Vrouw verschillend uit. Had ik toen van nauwkeuriger 
gegevens gebruik gemaakt, dan ware, zooals in 1907 door Lapicqüe 
inderdaad is aangetoond 2 ), de cephalisatie voor beide geslachten 
gelijk gevonden en daarmede van zelf bewezen, dat tusschen den 
Man en de Vrouw dezelfde relatie-exponent geldt a]^ tusschen in 
organisatie van het zenuwstelsel gelijkstaande soorten van verschillende 
liehaamsgrootte. 
Ik kan dit nu bevestigen met twee andere rijen van gegevens. 
De voor mijn berekening van den relatie-exponent bij den Mensch 
gebruikte vier groepen van middelmatig groote Engelsche mannen, 
ontleend aan Marshall, namelijk stellende naast de vier groepen 
Van middelmatig groote Engelsche vrouwen van zijne Tabel XVIII 
p. 498 l.c.), vindt men 63685 en 54432 G. voor de gemiddelde 
lichaamsgewichten en 1353.7 en 1233.2 G voor de gemiddelde 
hersengewichten. De uitkomst is r = 0,594. 
Voor de gemiddelde hersengewichten van Engelsche en Schotsche 
mannen en vrouwen, naar 7 verschillende waarnemers, geciteerd in 
de verbeterde, nieuwe uitgave van Vierordt’s „Daten und Tabellen”, 3 ) 
\ erk rijgt men 1375 en 1235 G. De lichaamsgewichten voor volwassen 
mannen en vrouwen van dien volksaard, naar Roberts, aldaar geci- 
teerd, zijn 63010 en 52170 G. (na aftrek van hetgeen Roberts aangeeft 
voor het gewicht der kleederen). Met deze waarde is r te berekenen 
op 0,568. 
Met de lichaamsgewichten naar Roberts en de hersengewichten 
naar Marshall berekend vindt men 0,498. Het gemiddelde dezer 
drie uitkomsten is 0 . 553 . 
b Voor deze vergelijking werden E en e ontleend aan de grapliische voorstelling 
in Donaldson’s publicatie van 1898 (l.c. p. 322). 
-) Zie noot 2 p. 603. 1. c. p. 344. 
s ) Dritte Aufl. Jena 1906, p. 23 — 24, 75 — 76. 
