607 
Uit de onderzoekingen van I. Harvesty l ) is gebleken, dat bij 
den Olifant, die 180000 maal zwaarder is dan de Muis, en bij den 
Menscli, die 3628 maal zwaarder is dan de Muis, de massa s eener 
gangliëncel in het ruggemerg zich verhouden als de denkbeeldige 
lengteafmetingen der genoemde soorten. 
Stelt men zich voor, dat aan iederen zenuwvezel een bepaalde 
centrale celmassa beantwoordt, dan moeten die massa s groeien met 
het aantal zenuwvezels, bij segmentaal aangelegde dieren inderdaad 
als de lengteafmeting. 
i 
Maar wat beteekent dan die L 3 ï 
Ook de beantwoording dezer vraag werd in de verhandeling van 
1897 voorbereid. Zij is te vinden in de zeer bijzondere betrekking 
tusschen de grootte van het oog en het lichaam bij ongelijk groote 
dieren. De lengteafmetingen van het lichaam en het oog zijn bij deze 
niet evenredig aan elkander en ook niet absoluut gelijk, m. a. w. 
het kleinere dier heeft een naar evenredigheid van zijn lichaam groot 
oog, maar wordt toch absoluut door dat van het groote dier overtroffen. 
Wij hebben hier blijkbaar te doen met een dergelijke betrekking als 
tusschen het hersen- en het lichaamsgewicht en kunnen daarnaar op 
gelijke wijze onderzoeken, door een relatie-exponent te beiekenen. 
Het meest geschikt voor dit vergelijkend onderzoek zijn weder 
zooveel mogelijk van elkander in grootte verschillende soorten, die 
tevens absoluut groote oogen bezitten. In plaats van de eenvoudige 
middellijn van den oogbol (die in zijn vorm en in de dikte van de 
sclera veranderlijk is) vergelijke men de lineaire beeldgroot ten. 
Matthiessen 2 ) heeft, meer dan twintig jaar geleden, nauwkeurige metin- 
gen der beeldgrootten o.a. bij Walvisschen verricht, welke met andere 
reeds vroeger door mij besproken werden. Wel geeft hij niet de 
grootte der dieren zelf aan, maar nemen wij daarvoor de gemiddelde 
lengten der volwassen soorten, dan kan de fout, voortvloeiende uit 
die onbekendheid, niet zeer groot worden. 
Vergelijken wij dan de grootste der vier onderzochte soorten van 
Baleinwalvisschen met de kleinste en berekenen naar welken relatie- 
exponent van de lichaamslengte evenredigheid met de beeldgrootte 
verkregen wordt 3 ). 
1 ) Journal of Comparative Neurology. Vol. 12 (1902), p. 125 — 182. 
2 ) L- Matthiessen. Die neueren Fortschritte unserer Kentnis von dem optischen 
Baue des Auges der Wirbelthiere. Festschritt für H. von Helmholtz 1891, p. 63. 
3) De Bruinvisch en de Baleinwalvisschen behooren tot phylogenetisch verschil- 
lende orden, de Denticeten en de Mystkelen, die in de relatieve grootte van het 
oog, zoowel als in de cephalisatie (deze in omgekeerde verhouding) onderling sterk 
afwijken. Zij kunnen daarom hier niet vergeleken worden. 
