[ 239 ] 
Lex Fundamentalis. 
III. Cujufvis turmalini biter polus dilatatione elec - 
tricitatem adquirit pojitivam , contra 51 lone negativam ; 
alter vero contrariam habet indolem , adco nt contrablione 
Jiat pojitivus & dilatatione negativus. 
Dum pororum capacitates minuuntur, turmalinum 
in ftatu contradionis efte dico. Status vero dilata- 
tionis adeft, dum eorundem amplitudines augentur. 
Sint ABN & ABLM (Fig .6.) duo media, quorum 
alterutrum e. g. ABLM fit calidius. Turmalinus tern- 
perie medii AL praeditus, in eo nulla eledricitatis figna 
exferit, intret vero alterum frigidius, mox pori contra- 
huntur 8c lapillus fit eledricus, idque hoc modo, ut 
alter polus fiat -p, alter — . Poftquam vero heic 
differentiam caloris plene amiferit, omnia cedant 
phasnomena eledrica. Si vero jam in calidius remi- 
gret, iterum fit eledricus, aft dilatatione, 8c quidem 
contrario modo, adeo ut polus in priori cafu heic 
fiat—, — autem Hanc vim fimiliter retinet 
ufque dum pororum capacitates calori medii fuerint 
adaptatae. 
Hascce propofitio explicata adeo eft foecunda, ut ilia 
pofita, omnes quotquot mihi notae funt proprietates 
eledricae, turmalino in fpecie competentes, ex hac 
fluant, corolariorum inftar, ex theorenaate fundamen- 
tal!. Phsnomena fridionis hue non pertinent, quippe 
quae turmalino cum muitis aliis communia. 
IV. Quae ex lege fundamental! prono, ut aiunt, 
alveo deduci queant, jam examinanda. In generepatet, 
nonnifi quinque variationes effe poflibiles ; aut enim 
6 alter 
