( 64 ) 
satis illa organa a setis distinguit. Nunc videamus, quid revera setae in 
progressione et in variis motibus efficiant. 
a. De motibus organorum locomotionis. 
Absoluto studio de motibus peculiaribus organorum locomotoriorum , 
ad motus generaliores, quos efficere potest Lumbricus, revertamur. Mone- 
mus tamen, nos in hoc capite tantummodo de motibus progressionis locu- 
turos esse; quum de musculis agemus, tum etiam systema diversorum 
motuum exponemus. 
Motussetarum. Motus, quibus organa locomotvis intra corpus immittuntur, necnon ii, 
quibus extra corpus porriguntur, praecipui et vel peculiares sunt horum 
organorum ; horum vero et introductionibus et eductionibus omnis vel quie- 
tis vel progressionis mechanismus nititur. Hi motus retractilitatem con- 
stituunt, quae quidem, uti vidimus, a pluribus auctoribus in dubium 
revocatur, sed quae revera in Lumbrico terrestri existit. Voluntati animalis 
praeterea obedit, nunquam vero instinctui, et vel hoc simplicissimo expe- 
rimento comprobatur. Quietus relinquatur Lumbricus, donec omnes setse 
intra stratum musculare intraverint, tunc vero excitetur pars quaedam cor- 
poris, posterior v. gr. , protinus aliquid mali timens, sese ope setarum in 
sensum contrarium diriget. Alius superest modus, quo magis etiam conspicua 
eductio setarum redditur. Pendatur Lumbricus terrestris baculo transverse 
in orificio lagenae, aethere sulfurico repletae posito, cum vero vapores istius 
aetheris quam maxime internas animalis membranas afficiant, protinus Lum- 
bricus sese millenos in modos contorquebit, quae contorsiones efficiunt, ut 
quam maxime setae prorumpant. 
Haec quidem setarum eductio et inductio binis musculorum speciebus 
debetur, protractorum nempe et retractorum setarum. Protractores, de 
quibus mox et amplius dicitur, spinas educunt, cum e contra retrac- 
tores contractione sua setas retrahunt. 
Cum retractores contractiones suas omnino peregerunt , setae cum ma- 
millis, quibus innituntur, in corpus retractae sunt, ita quidem ut nihil 
amplius videatur, nisi parvulum foramen, per quod transierant, ut intra 
stratum musculare penetrarent. Saepius et fere semper admodum difficile 
