' fORMIANUM. 3 $> 
Quo nomine ad Lapides referendum, ut & fuperius 5 fed quia Saxi videtur fpecies, hic 
locavimus. Nefcio an hunc lapidem referam ad Ostracitem ab Anshelmo Boeb 
tio lib. 1. cap. 111. defcrip ciini. 
B . '■ | • , ; ; Sm I 
Cap. III. 
"De Silice , Dynte , Molari > Cote. 
b Axi genus durifllmum silex eft, ad fcalpendum & muros exftruendos minus 
^ aptum, calcem enim non bibit, quia extrinfecus laevis eft, & fine poris & angulis ordi- 
natis, colore vario , fed obfoleto &: obfcuro. Inveniuntur enim nigri , ut Lapidis Lydii 
vices fubeant; rubri item, flavi, virides, fufci, mixtifque coloribus. Nonnulli ab igne 
patiuntur, & in calcem rediguntur, qua: tamen nullius ufus; nonnulli nec igne, nec ve- 
tuftate luduntur, ex quibus conficiuntur forma: , in quas as funditur, & mortaria ad 
gemmas terendas, quod tamen non ferro, fed Smiride, magno laboris & temporis di- 
fpendio fit. Qui opaci funt & tritifllmi , vulgo gfintojlccne dicuntur. Si mollio rds, funt 
potius lapides quam filices dicendi, ut ii quibus platea: fternunturi 
Silicis fpecies efb Pyrimachus, Germanis / aur ; colore 
albo & peripicuo, liquabilis, unde Metallarii Metallis fufis fuperinjiciunt, ut iis fuperna- 
tent, &, ne nimium Metalli in auras evolet, prohibeant. Vitrarii ex iis vitra,Chymici fa~ 
ditios lapides conficiunt. 
Invicem attriti non tam fcintillas , quam flammam obfcuram coeruleam quafi pr£- 
bent , cum odore fulphureo ingrato. Diaphanus Pyrimachus a Gemmariis in formam 
Adamantis redigitur, & pro Adamantibus Bohemicis venditur. 
Sunt mihi, flavi, virides, fufci, mixtis coloribus filices, maxima ex parte apti, ut boni - 
bardis aptentur, ut ex iis ignis excutiatur * qui pulverem pyrium accendat. 
Nigro &: corneo Colore varias figuras a Natura fortkur : eft enim mihi magnus fatis* 
qui humanum corpus, Diaphragma tenus, fcite adumbrat. Caput nafo &: oculis infigne, 
collo 8 c fcapulis bene proportionatis. Hic in Seelandia in campo quodam inven- 
tus eft. 
Siles ille, quem Helmont Ludum Paracelfi vocat , quemque tantopere ad 
calculos e corpore humano pellendos commendat, parvus eft, teflellatus, coloris flavi &: 
fubfufci , vix unciam quoque latere attingens. Meus repertus ad ripam Scaldis prope 
Antverpiam. Praeparationem ejus lege apud Helmondum & Charletonum de Lithiafi 
pag. 131. Alium lapidem ad me tranfmifit Vir Clariflimus D. D. Henricus Kufterus, 
Medicus Haterflebienfis, titulo Ludi Helmontii, quem a filio ejus Francifco Mercurio 
ab Helmont accepifle fe fcribit, fed diverfus longe eft a priore, colore fuligineo, ad fla- 
Vu vergente* quibufdam in locis calce tinctus, Angulofus, incerta: figura, non adeo durus, 
quin radi poflit: adhxret ab una parte fruftulum luteum, filicem magis referens, ei 
fimiie quod ante defcriptum. An amico fucum fecerit Helmont me latet > Res fufeipio- 
he non caret. 
Eft qui panem refert ea figura , qua minores e puriore farina apud nos confici 
folent, globis duobus invicem junctis, cortice cinereo quafi farina obducto , medulla 
nigricante: uterque globus excavatus extat, adeo utexiftimem , Actites duos fuifte , 
qui in fe calimos fovebant, fed difruptos fuifle & hoc pado concretos. 
Cuspidem hasti exhibet alius, tanta amiulationc , ut dubitare liceat , Artis 
ne, an Naturae extiterit opuS, colore nigricante. 
Pugionem referunt alii , quorum quidam lutei ; fed de iis varia Dodorum funt 
judicia. Quia enim apud nos ut plurimum in collibus & Veterum fepulturis inveniun- 
tur, dubitant multi an arma Veterum fuerint •, dubitant alii, Artis ne, an Natura: fint. 
opera: ad lapides Ceraunios referunt alii ; quocirca de iis pluribus In fequentibus. 
Ad filices referunt Pyritem, quia ex ejus quadam fpecie ignis copiofe excutitur, 
cumque proprie pyrimachum diebum putant , quod igni repugnet. Nam, in ardentes 
conjedus fornaces, fluit, &, ubi defluxerit in catinum, rurfus concrefcit& durefeit. 
-Reperitur ut plurimum in fodinis Metallicis , quocirca metalla quandoque permixta 
habet, quandoque iis deftituitur, adeoque purus lapis efle non videtur, quocirca a qui- 
bufdam ad metalla potius quam lapides refertur. Argentum & Aurum ei ineft, qui 
Rcichenftenii in Lygiis reperitur: JEs & Argentum Gotcbergi: Plumbum nigrum & 
candidum 
