5S 
MUSEUM 
C a p. VIII. 
TIOc Laptde Tibur onum > Mercatum, Qtrpionum, Qor acino , Limacum , 
Oculis Cancri y Topho juvenci. 
V A p i d e s, qui jam a nobis tra&abuntur > cum maxima ex parce ex pifcibus aut aliis 
animalibus defumantur, majori jure quibufdam ad offa, cartilagines, &c. referendi 
videntur, quam ad Lapides. Quia tamen vulgus Lapidum titulo eos iniignire folet , 
aliquid ei tribuendum cenfent Autores, qui huc eos referunt. 
Tub eronum feu Tiburonum Lapis primo occurrit, qui ab Anshelmo Boe- 
tio defcribitur ; quod reperiaturin capite pifcis. Tuberon, albus, magnus, pondcrofus, 
ita ut interdum duas libras pendeat, nullius faporis, neque tam durus, radi ut nonpoflit. 
» Dum vero Tuberonem defcribere tentat ex Theveto, Manatum delineat, ut cum Clufio 
dubitare videatur, an Tubero a Manato differat. 
Sed ut pace tantorum virorum dicam quod fentiam ; Manati Tubero diverfiflimi 
funt pifces, ut ex autoribus , qui eos defcripferunt , patet. Manati tam in fluminibus 
quam in mari capitur , tefte Oviedo > Tuberon vero Cetaceus pifcis efl; tantum Ocea- 
ni incola, tefte Francifco Hernando. Manati pedes habet : Tubero nullos. Manati 
branchias nullas habet: Tubero utrinque quinque. Manati pifcis efl:, aut Amphibium 
docile, mite, hominum confuetudine gaudens : Tubero cetus ferox, maleficus, homi- 
num devorator; muitifque aliis inter fe diftant proprietatibus, ut fuo loco dicetur. Di- 
verfi igitur cum flnt pifces , alius erit lapis Manati, alius Tiburonum. Oviedus mentio- 
nem facit lapidis Manati, ejufdemque defcribit vires : fed Hernandus nullius in Tibu- 
rone, ut nec Acofta. Nihilominus arbitror tam Manati, quam Tiburonem tales in ca- 
pite habere lapides , quales pro Tiburonum lapide venditantur. Nec 'mihi acu rem te- 
tigifle videtur Anshelmus Boethius , cum ex Gomara , tres vel quatuor tales in capite 
T uberonum inveniri aflerit, cum re vera duo tantum flnt, ut poftea apparebit, ubi, quid 
Lapis Tuberonum vere flt, declaravero. Nec Oviedus Manati plures quam duos in ce- 
rebro habere aflerit. 
Atque ut fine ambagibus dicam quod res efl: illud, quod pro lapide Tuberonum ven- 
dunt, lapis non efl, fed os ad auditum fpe&ans, quod in omnibus cetis auditum habenti- 
bus reperitur, diciturque ab Anatomicis cochlea, cavitas cochleata buccinata, antrum 
buccinofum: nam gyros habet fe mutuo excipientes, atque tenuiflima ac molliflima 
membrana fuccingitur. Quod 8c Oviedus diffiteri non videtur , de Manati agens his 
verbis : Habent porro ifti pifces quofdam lapides, five potius Offa in cerebro (fcilicet 
circa meatus auditorios) Coli doloribus &: Nephritidi valde utilia. Hinc fadtum arbitror, 
ut, cum offa hasc in omnibus cetacei generis aut magnis pifcibus fibi quoad figuram flnt 
fimilia, a multis confundantur, & lapides hi Manati idem efle putentur cum lapidibus 
Tuberonum, fiquidem externa figura difcerni nequeant. Imo a fide dignis accepi, hxc 
offa a cetis vulgaribus Europa defumpta pro Tiburonum lapidibus vendi : figura enim 
& proportione adeo conveniunt, ut difcerni nequeant. Nec credo viribus difcrepare, 
fi vera funt quas de Manati & Tiburonum lapidibus iftis , vel potius oflibus ferunt, ac- 
commodari quoque poffunt ad alia ejufdem generis. Si enim duorum horum pifcium 
fibi diffimilium oflibus auditoriis hoc competit, quidni &: aliis ej ufdem generis ? 
De viribus Lapidis Tuberonum dicitur, quod pulvis ejus utiliffimus fit ad Nephritidem 
&Lurinze difficultatem , renumque & veficas calculos deturbandos. De Manati oflibus 
refert Oviedus, quod cremati & tenuiter pulverifati bibantur ex vino generofo lingulis 
diebus, ea quantitate quam Hifpanicus Regalis excipere poteft (drachma unius puto) 
ab iis qui Colicis doloribus & Nephritide laborant, atque hac ratione dolorem adimi. 
Calculumque comminui in arenam, & cum urina ejici. 
Mihi exhifce Oflibus duo funt Maj ufcula , qus cum Oviedi conveniunt defcriptione 
(ait enim efle parvae pilas palmarias magnitudine , aut nucis baliftas ( orbiculares enim 
non funt) & interdum majores pro Pifcium magnitudine) figuram namque quodam- 
modo habent offis balift^, fed duplo majora vulgari pila palmaria, ex majori namque 
pifce, duarum librarum pondere circiter , intus cava, pro ratione proportionis gravia, 
in gyros converfa fe ipfos excipientes, plane ejus figuras, quam Anatomici eis tribuunt. 
Ex Balenis prope Spitzbergam captis, plane fimilia adferunt mercatores noftri. 
Per ca- 
