20 
MUS E U M 
tenuis Spumidus, quod amarus non fit, fed fuavis & gratus lingua, facilequ e liquefcat . 
Ex iis , quibus nos utimur , primas tenet Luneburgicus , hinc Scoticus , Gallicus, 
Hifpanicus , deterioris notx ad carnes Suillas & Pifces majores condiendos adhiberi 
folent. 
Sal fossilis, qui & Sal gemm^ in officinis dicitur , eo quod Gemma: 
inftar pellucidus fit , &; Cryftallum nitore 8c colore imitetur > in tefteras excilus ad nos 
adfertur. Is> quo utimur, ex Polonia maxima ex parte adfertur, quamvis in Calabria, 
alibique, ut fupra didum, etiam effodiatur. Mihi tam Calabrini, quam Cracovien- 
s i s eft fpecimen , in quibus , quo ad externam figuram faporem , differentia ferme 
nulla eft ; nifi quod Calabrinus purior & nitidior. Pituitam vifeidam ac lentam incidit & 
attenuat, humores tenaces, qui difficulter e corpore educuntur, fine omni incommodo 
evacuat ; cum Agarico mixtus , vertigini fuccurrit. Pectus & ventriculum ab excremen- 
tis liberati doloribus Colicis, aliis miftus, opitulatur , indurata refolvendo & fuperflua 
expellendo ; ad dentifricia quoque commendatur. De Polonico hoc habet Cromerus 
in deferiptione Polonia: lib. i. In minori Polonia falem inftar ingentium Saxorum, adeo 
duritie lapidea folidum, ferro exfeindi conftat, ut ne dum mola teratur ad hominum 
ufum ; fed & ex illo domos oppida aedificari. 
Ammoniacus sal, qui & Armoniacus dicitur, ab nomen tra- 
xit, quod fub arenis in laminas concretus, in Africa: Cyrenaico tradu effodiebatur olim. 
Erat colore nigricante, fiffilis fecundum longitudinem, rectis fciffuris, fapore ingrato. 
Sed jam ad nos vehi defiit ; quocirca ejus loco utuntur Sale quodam , ex Sulphuratis 
Puteolani diftridus deprompto. Eo enim loci, ubi ignes fubterranei flammas evomere 
folent, in illorum hiatuum faucibus, veluti per fublimationem quandam, materia minus 
terreftri evaporante, hoc genus falis reperiri folet; quoad colorem fimile alumini Schi- 
fto videtur, fiffile fecundum longitudinem, inftar lapidis fpecularis, velut in cruftas 
compadus. Guftanti levi acrimonia & pauca adftridione , nec non extergendi vi prae- 
ditus videtur, unde ad illa conferre ab Italis cenfetur, qua: Sali Ammoniaco a Galeno 
tribuuntur. 
Sed quia & ille non ab omnibus approbatur, nec quovis in loco haberi poffit ; artifi- 
cialis quidam excogitatus eft, qui idem nomen obtinuit, &: a Chymicis maxime expeti- 
tur. Fit ex quinque partibus urina: humana: 5c parte una falis communis , & parte dimi- 
dia fuliginis lignorum, fimul codis ad confumptionem humiditatis : reliquum fublima- 
tur , iterum folvitur 8c coagulatur. Sal fumme volatilis eft, & fixa omnia volatilia reddit* 
Quocirca ejus ufus apud Chymicos frequens , ubi metalla folvere aut fublimare nitun- 
tur. Saporis eft magis acuti quam Sal communis, quocirca corrofivus magis ; ad facien- 
dum colorem coeruleum utuntur artifices, & fabri, ubi ftannum ferro jungere & unire 
geftiunt. 
Cum in omnibus vegetabilibus duo Salium reperiantur genera, unum fixum, alterum 
volatile i hoc quandoque Armeniacum vocari folet, ob affinitatem quam invicem ha- 
bent, ratione fubtilitatis & penetrationis. Cadalpinus falem Ammoniacum vulgarem ad 
Nitra refert, de quibus mox fermo erit. 
Sal Alkali ex herba, Kali Arabibus dida , artificialis etiam eft , & huc referri 
poteft. Affertur ex Hifpania , ingentibus glebis cinereis & nigricantibus pra:duris. 
Ghymici ad varia utuntur, Vitrarii quoque, qui vitra conficiunt. In re Medica, ob virtu- 
tem exficcantem &: abfterfivam , locum etiam habere poteft. Scaliger ex Kali, ut dixi, 
quam vulgo Sodam , Serapio Ufnem vocat , trito & preffo parari ait, & a quibufdam 
vocari Salicornum, ab aliis Sodam , ab aliis alumen Catini , a pelvis facie in quam de- 
ftillat. Matthiolus ex hac herba dixit parari Cineres , quibus fabri vitrarii utantur > &: 
ex decodo Salem Alkali a Mauritanis vocatum , Amatus Lufitanus non ex 
Kali, fed herba Antillide combufta parari putat hoc feculo : quia omnem cinerem, 
qui ex Syria adfertur ad conficiendum faponem , ex herba Antillide combufta fieri 
ait. 
Gap. VIII. 
