rORMIANUM. it> 
reliquum in terram vertitur, ut vult Caefalpinus. Sales enim omnes generari vulr, vel ab 
exhalatione refrigerata , quas aqua refoluta falem marinum & Jacuftrem producir, 
terras vero agglutinata falem foflilem, &c. Vel ex combuftione corporum, quo pa&d 
artificiales Chymici praeparantur. Sed ratio haec minu$ fufficit. Non enim caufam ex- 
hibet cur magis in uno quam altero loco reperiatur. Quocirca vero confenteneum, 
falem , ut & reliqua mineralia & metalla, in prima mundi origine creatum in terra efle i 
in qua virtute feminali, fibi indita,fe ipfum confervae & multiplicat. 
Hanc vim Elementis inditam cum videamus, quidni &: corporibus perfe&ioribus Sc 
miftis. Quod vel in ea fpecie falis, quas Nitrum vocatur, manifeftiflune elucet. Hoc 
enim non ubique, fediis faltem in locis generatur, ubi fpiritus ille,feu principium femi- 
narium adefl. Quo igitur purior eft materia, quae ab hoc femine impraegnatur, eo purior 
etiam evadit Sal inde genitus 5 quo impurior illa, eo impurior hic. Si vero plurima 
mifceatur humiditate, fontes falfos producit, ex quibus co&ione per exhalationem Sal 
elicitur. 
Sub Sale comprehendimus nos Salis veri varia genera. Nitri fpecies varias, Alu- 
mem Vitriolum, ejufque generis alia Salina corpora, 
* 
C a p. VII. 
Sale Statur ali ^Artificiali . 
C Al* quo communiter in cibis utimur , eft vel Naturalis, vel Artificialis. Natura- 
lis, quem Natura fponte gignit, vel in terra, vel extra eam. Qui in terra reperitur, 
vel caditur in montibus, ut in Carpatho , qua parte Siberburgii Ceculique incolunt, 
Saltzburgi, &c c. in Germania juxta Thufam oppidum. Vel effoditur in campis, ut 
inPolonia, fecundo lapide a Cracovia , ad oppidum Velifcum, dc in Germania in Sta- 
phurt. Vel fub arenis invenitur, ut juxta Pelufium in ^gypto , qui Cyrenaicus 
dicitur. 
Extra terram Naturalis Sal reperitur in fonte, fluvio, lacu, mari. Fontes vel falem 
ferunt, ficuti calidi Pegafaei; vel ejus rivuli, Solis calore, in Salem evaporantur, ut Sal- 
viae in campo Gallia? Narbonenfls.Fluvii aut Salis ramenta deferunt, ficut Ochus & Oxus 
apud Ba&ros , aut fumma eorum in falein denfantur , reliquis aquis veluti fub [glacie 
fluentibus, ut apud Gafpias portas, circa Mardos & Armenos, tefte Plinio.' 
Lacus in Salem mutantur, vel toti, ut in Apulia T arentinus, & in bolide Tragafeus - 
aut eorum faltem extremitates, ut in Sicilia Cocanici. Afluat Sale lacus in Cypro ad 
Cittium,in Judaea Afphaltites , cujus Sal Sodomaeus vocatur. Ad mare tenuis quidam 
Sal gignitur, cum aeftu fervet & fpumas agit, eafque ad littora & fcopulos appellit. Dio- 
fcorides dXog cLxvclv, florem Salis aut feftucam vocat. 
Artificialis Sal vel fit ex aquis marinis , vel ex falfis fontanis, aut ex putealibus exco- 
quitur i vel conficitur ex fui generis lixivio, ut Chymici omnes. 
Salis ufus varii funt, in facris, in aedificiis , in Medicina , in cibis. Romani in facris cd 
ufi funt creberrime, fiquidem nulla fiebant fine mola falfa,quem falem virgines Veftales 
ferra ferrea fecafle refert Fabius Pidor . Hebraeorum Sacerdotes capita victimarum 
Sale afpergebant. 
In aedificando utuntur Arabes quibufdam in locis ; maflas ejus quadratas, cum aqua, 
calcis loco conglutinantes. Sic narrat Plinius lib. 6 . cap. 28 . in finu Capeo Arabia: ma- 
ris, oppidum Gierra, turres habere, ex falis quadratis molibus, nec non Carrhis Arabi® 
oppido , muros domofque ex maflis falis fieri. Sic & in Africa Ammanientes domos 
extriiunt. In Medicina, calefacit, exficcat, abflergit, adftringit, a putredine confervae 
attamen febribus putridis non competit, tum quia calidus, tum quia exficcando vifcera 
indurat. Infantes fale confpergere.fuadet Galenus lib. 1. de tuend. fanit. cap. 7. ut cutis 
fpiflior &: folidior fiat : carnes & pifees aliaque efculenta a putredine fervat. In cibis 
edendi aviditatem excitat, faporem gratum conciliat , adeo ut fine Sale cibus nullus 
jucundus videatur; a jumentis quoque expetitur, quae fale ad paffcum excitantur , unde 
largior ladtis copia cafeus gratior. Hinc ad vite lepores &c animi voluptates tranfla- 
tum Salis vocabulum, ut nulla humanior vita fine fale degatur. Unde illud Poetae ; 
Non esi, in toto corpore mica, Salis. 
Salaria inde tra&a , praemia militibus & honoratis deputata. Ad cibum vero eligitur 
C % tenuis 
