W O R M I A N tl M, 5 
eundas, dura eft & fabris lignariis ufitata; vi pollet adftringendi, reprimendi & fluxum 
fanguinis fiftendi. 
Huc /pedat Pnigites d Pnigeo vico Lydiae Mareotidis appellationem trahens, 
Germani ©wargctsfrcttt vocant. Pinguis eft, fpiffa, mollis, nigra, adftringens & acris 
valde, fapore vitriolum refert, quod etiam flavo colore ex ea fudare videtur. Conflat 
partibus di verfis, quarum qutedam refrigerant & abftergunt , alirc calefaciunt & acres 
funt. *; 
AdPnigitem referenda mafla quaedam nigra, ponderofa,fub titulo ©wrtrgSJJnmr 
mihi donata. 
Madefacta lineas ducit nigras, fapore nullo peculiari praedita eft. Pondus vero ar- 
guit compofitam cflc,& metallum in fe claudere. Cujus rei experimentum facere non 
licuit, fiquidem exigua faltem ejus mihi eft portio. 
Terra nigra randrusiensis in hunc cenfum etiam venit. Nigra eft, 
arenofa, exiguis glebis intermifta , non admodum ponderofa, colore nigro digitos infi- 
ciens, falfum quid fapore prseferens. Hfum alium habere non fcitur , quam quod pi- 
flores ea utantur perinde ac fuligine picea , ad nigros colores rebus inducendos. 
Gleba gratianopo litana ex cinereo nigricat, durior aliquanto eft, fcd 
friabilis, ab accolis inter lapides recenfetur. Repentur in Delphinem Gallice duobus 
milliaribus a Gratianopoli , in monte ardenti , quem incola: vocant la Tontainc equi brnie. 
Locus igne conclufo aflidue ardet, ubi exterior terne fuperficics removetur, flamma 
emicat & latius ferpit. Bitumen & Sulphureum quid redolet, a combuftione cinereum 
colorem acquirens. Mihi dono Clarifl. D. D. Stougardii obtigit Anno 163S. 
Fuliginei coloris Creta in laminas fciflilis, lineas ducit madefada fuligineas, ob- 
folete nigricantes; vi abftergente prcedita efle videtur. 
Creta argentaria fabri argentarii utuntur , quas fpecics quasdam Margae 
efle videtur. Tonfores Tripela vafa orichalchica poliunt & mundant , eaque utun- 
tur & alii artifices, qui metallica poliunt; grana enim habet minima , fed tamen robufta, 
quo nomine ad poliendum apta. Varia ejus funt genera, quasdam fubftantia terram & 
cretam exprimunt, quasdam lapides & caementum. 
Gap. IV. 
‘De Terris qua in ufum Medicum veniunt* 
N IInc ut terras enumeremus quas vim Medicamentofam obtinent , & a nobis aft 
fervantur, prius de earum viribus in genere aliquid dicendum, ex quo cujufvis fa- 
cultates facili negotio inveftigare licet. Omnis Terra, quia corpus natura ficcum eft, 
exficcandi vim obtinet. Quae adftringit, frigida cenfctur , idcirco refrigerat & expellit. 
Qua: acrimoniam quandam habet, caloris eft particeps, quocirca calefacit, quo acrior 
eo calidior. Pinguis, quae glutine quafi linguam afficit, &nec adftringit, nec acris eft, 
illinendi vim habet , & modice refrigerat. Quae pinguis eft, & adftringit & illinit. Sic 
quae acredinem pinguedini junctam habet , illinit & abftergit. Habet & vim quandam 
Alexipharmacam peculiarem, quae nec a primis, ncc a fecundis dependet qualitatibus; 
lubet fecundum colores eas quas poffidemus diftinguere. 
Inter Albas Terras, veteres Samus praerogativam detulere, quarum duo erant 
genera: unum collyrium difturn , eo quod medicamentis oculariis mifcebattir , terra 
pinguis, rara, mollis, candida, dulcis. Alterum diftum Aster, vel quod figno ftellas 
lignabatur, vel quod micas quasdam,ftellularum inftar, in ea emicabant. Vim habebat 
refrigerandi, adftringendi, fanguinis eruptiones Sc fluores fiftendi, uteri profluvia com- 
pefcendi, inflammationes fedandi, &c. 
Huic refponderepoteft Gleba noftra albicans Norvegica, qua: rara, tenuis, levis, ad- 
jftringens, micas & granula quasdam habet permifta, /plendorem de fe fundentia , qua: 
ab alia fui parte , qua faxis adhasrebat, frequentiores apparent* cum permixta viriditate. 
Haec in fodinis cupreis prope Nidrofiam inventa eft, &: a Nobiliffimo viro Ivaro Prip 
prasfe<fto Regio Metallico ad nos delata, nomine Margi Saxatilis, Germa- 
nis ©«tnmargY cujus naturam aemulatur'. 
Similem ex infulis Fero en sibus accepimus, candidam, levem, friabilem, ad- 
ftringentem. Stenomargam vocat Agricola, id eft , Saxi medullam , quod in fi- 
A 3 brisa 
