WORMIANUM. ffi 
cordis bovini \ eft fuperficie Isvi, fimili ab utraque parte, unde deffionftrat condenfa- 
mentum cum interna concavitate, concharum valvis arnbis convexis. Habet autem, 
in extremitate fuperiore ab utraque Valva, proceflus revolutos , & eft fubftantia qus 
calcinatur. 
Talem ego Bucardiam dono Clarilf. Viri D. D. Otthonis Sperlingii poffideo , quas 
conchas duas , parte ampliori , fed inaequaliter j undas refert, fubftantiasmiollioris & 
gypfes, fuperficie externa coloris cinerei albicantis, alpera, insquali, quibufdam fora- 
minibus quafi erofus > cor utcunque, licet non exade, exprimit, pondere unciarum 
quinque. Reliquas fpecies ab Imperato defcriptas videre nondum contigit. 
Fungites (eu fungos imitantes lapides ex Gotlandia habeo : fubftantia lapidem 
Judaicum ferme smulantur, quibufdam in locis maifa cretacea & calcarea iis adhsret, 
convexa parte ftris a centro ad circumferentiam excurrunt minus profundas , fed con- 
cava profundiores, & in modiolum terminantur rotundum, in Diametro vix digiti mi- 
nimi latitudinem habentem ; colore ex albo in coeruleum tendunt, verum pediculos 
non habent. Ex crudis componuntur pluribus, unufque lapis alteri inlcritur , & diffi- 
culter feparantur. 
Duritie refpondent Judaico , adeo ut exiftimentur in eofdem ufus transferri poffie, 
cum difcrepantia non nili in figura exiftat. De alio fungite , fungum exade referente, 
mox dicendum fub titulo fungi laxei. 
C a r. XIII. 
c J)e Lapidibus minus pretio jis 'variarum figurarum , Viatur alia 
^ ^Artificialia referentibus . 
M I k E ludit Natura in omnibus rerum naturalium fpeciebus , quod vel in lapidibus 
prs reliquis videre licet, adeo ut vix fit animal , cujus non figuram aut partem alL 
quam in lapide exprimere tentet, vix ab artifice elaboratum opus, quod non in hoc ge- 
nere imitari geftiat. Talium vero caufas & generationis modos licet follicite inquifi- 
verint Philofophi, necdum tamen inventus qui omnibus fatisfacere potuerit. Nos , an- 
tequam ea qus aut in lapidem converfa, aut lapidea fua fubftantia res alias exprimunt, 
in Mufeo noftro extantia enumeremus , pauca de eorum generatione, ex mente prs- 
ftantiffimorum Philofophorum, praelibabimus. 
Duo funt genera eorum qus hoc capite tractabimus : unum figura externa res varias 
naturales & artificiales exprimit a primo ortu; alterum alterius fuit naturae, fed peculiari 
vi in lapidem converfum . Primum genus nafci videtur ubi fuccus lapidefcens in terrae 
cavitatem aliquam inciderit, in qu^ res illa antea jacuerit, cujus figuram exprimit ; vel 
fi natura talem cavitatem ipfa efformaverit, qua materiem lapidelcentem excipere po- 
teft. Pofterius genus fit, quando res naturalis vel artificialis tranfinutanda porofa eft 
penetrabili fuo corpore , aquam , fpiritum , fuccum , aut tale quid admittit , vi falina & 
lapidifica praeditum, intra corpus fuum quod tranfmutationem faciat, &■ in lapidi fimi- 
lem fubftantiam convertat. Cui rei maxime idonea videntur falium mineralium cor- 
pora & fpiritus , quorum proprium eft corpora folvere & coagulare , tefte ex- 
perientia. 
Agricola lib.7. Foffil. cap. 11. ait fuccum lapidelcentem tam qui extra terram eft, 
cum aqua permiftum, quam qui intra terram latet, res omnes, quibus meatus ejus funt 
capaces, in lapides vertere. Paulo poft, de arboribus lapidefcentibus in Ipecie monet 
diligenter attendendum elfe , ah corticem &: medullam habeant arboris, ea: qua: lapi- 
des videntur. Hs enim fi abfint, non ftipites in lapides funt converfi , fed natura fecit 
lapides ftipitum fimillinios. Circa finem capitis fubdit, Lapides, qui ex folo fucco 
lapidefcente concreverunt, plerumque molles & fragiles elfe. Quod tamen experien- 
tis minus refpondet. Oftendam enim & panis & hominis effigiem feu ftatuas filices 
& faxes duritiei Srnaturs. Cslalpinus, libro de Metallis &c foffilibus, ait fuccum la- 
pidefcentem , feu humorem quendam optime elaboratum & codum ex materia lapi- 
dofa cum aqua mixtum, genitum, caufam principalem tranfmutationis elfe, eundemque 
fuccum, fi cum aqua tantum fit confufus & non exade commixtus, non tranfmutare 
res, fed faxeo cortice inducere. 
Infignem, qua Natura in hifce ludit , varietatem eleganter in clalfes certas digeffit 
L Gaftarel- 
