FORMIANUM. 93 
Colore pulchri, Turchefia, DiaphanusCryflallus, radios refle&it, Iris; figura concinnus 
Afleria & oculus catti, &c. , 
Gemmarum materiam proximam flatuunt terram tam tenuem & fubtilem, ut aqua 
mixta Diaphanitatem ejus non impediat , cui fal in vifceribus terras conclufus mifcetur, 
accedente exhalatione pingui & humida. Quod omne ab aliis per fuccum lapidefcen- 
tem puriffimum exprimitur , ad talem foliditatem Tua natura tendentem. Varietas 
vero Gemmarum, cujufvis formas fpecificx adfcribenda , quas in feminali latet prin- 
cipio , etfi fenfibus noflris minus obvio. Hinc colorum 6c figurarum diverfitas de- 
pendet. 
Generationis rationem hanc proponit ClarifT. Vir D. D. Anshelmus Boetius. Dum 
in materia ad generationem apta, concavus locus aliquis aere plenus efl, ac is ab exha- 
latione, vela fucco lapidefcente & Diaphano, ex lubtiliffima lapidum materia conflante 
repletur; abforpto a materia circumdante cavitatem humido , aut eo.evaporato , terre- 
flris fucci lapidefcentis pars in gemmam perfpicuam concrefcit, quas cavitatis figuram 
fervat , fi tantum materias , quantum fpacium requirit , continuus fucci affluxus fecum 
tulerit. Quandoque lapidefcentis fucci a circumflante materia abforbetur humiditas, 
atque hinc concrefcit mater , feu cutis qua Gemma tegitur. Quandoque exhalat ex 
circumflante materia humor, aut aer, ficque in ejus locum fuccedit fuccus lapidefcens, 
ex qua Gemma Diaphana generatur. 
Vires & facultates gemmis detrahunt multi, alii nimias iis adfcribunt, & fupernatura- 
les : qui medium volunt, redius flatuunt. Omnes enim illi efFedus, qui a materia, for- 
ma, vel accidentibus rerum corporearum proficifcuntur, nequaquam iis funt detra- 
hendi; quales funt, calefacere, humedare, ficcare, refrigerare, attenuare, incraffare, 
emollire, indurare, exedere, &: quas ex iis proveniunt. Item omnes illi qui ab aliis re- 
bus inanimatis fiunt, licet ratio, quomodo fiant , ignoretur. Sed fupernauurales , qui 
ab ordinariis Naturas inflrumentis fieri nequeunt, ut invifibilem reddere; Item illi, quos 
Natura ignorat, & a rebus inanimatis fieri nequeunt, abfque animatorum confenfu, ut 
eloquentem, pauperem, divirem reddere, &c. plane ab iis fieri nequeunt, nifi accedat 
alia caufa efficiens divina, occulta, fupranaturalis, quas idem per aliud medium as que 
efficere potefl. 
Quamvis varias dari poliunt lapidum pretioforum differentias , quas opetofe in ordi- 
nem digeflas funt, a ClarifT. Viro D. D. Anshelmo Boetio , nos tamen extra limites no- 
ftros non digredientes , quos tenemus dividimus in majores &: minores. Ad majores 
referentes Jafpides, Achates, Chalcedonios , & ejus generis : ad minores, Adamantes, 
Rubinos, Granatos, &c. quos Gemmas flride vocare folent. De fingulis ordine. 
C a p. XV. 
*T)e Jafyide > Hehotropio , Malachite , 'PraJJio , Nephritico , 
oAchate , Oniche. 
i 
I Aspis variorum colorum lapis eftjob fuccorum varietatem, qui ad ejus generatio- 
nem concurrunt, tantas magnitudinis quandoque, ut ex ea magnas flatuas & colum- 
nas elaborari poffint, Achate mollior. Varias ejus conflituuntur fpecies, tam ratione co- 
lorum, loci natalis, quam commixtionis cum aliis gemmis & fuccis. Ejus fpecies cenfen- 
tur, Heliotropius, Lapis Nephriticus, Malachites. Orientalis Jafpis , qux fubcceruleo vi- 
ridique colore obfeura , fanguineis pun6lis confperfa efl , casteris omnibus prasfertur. 
Olim Grammatias, quas aliquid purpurei admixtum, interje&a alba linea, habebat, ex- 
teris prasferebatur. Secundum locum habebat quas rofeum quid na&a effet. Tertium 
quas Smaragdum imitabatur. Quartum quas fereni cceli colorem referebat. 
Ea quas fanguinis inflar, per totum corpus rubra, abfque alio colore, miras in fanguine 
fiflendo vires obtinet, ejufque experimenta prasclara vidit ClarifT. Vir Anshelmus Boe- 
tius a Boet, quem confule. Ad eundem ufum commendatur Viridis, fanguineis venis & 
ftriis prasdita. Viridis collo appenfa , ut ventriculi orificium tangat, flomachum firmat, 
vomitum , naufeam prohibet , calculum & urinas pellit. Omni Jafpidi hoc tributum, 
quod conceptimi firmet, partumque femori alligata promoveat. Geflata febres & Hy- 
dropes, quas vel a debili conco£tione, vel a fanguinis nimio fluxu oriuntur, ne fiant, cor- 
roborando ventriculum, & fanguinem fiflendo prohibet. 
M 3 
Viridem. 
