fORMIANUM. <>5 
colore tingat, verum opus fuum ubi impedita non abfolvir, remanet Jaiponix. Quin & 
Jafpidis Capnitis hic vifuntur fpecimina. 
Malachites fpecies Jafpidis vel Praffii eft , viridis & opaca inftar foliorum Mal- 
vx, unde nomen traxit, fed,pro diverfkate & gradibus colorum, varias etiam obtinet 
fpecies. Prima colore refert folium Malvas recentis , nullis aliis 'permiftis. Secunda al- 
bas venas habet, & maculis nigris inficitur. Tertia cceruleo mifcetur , ac fi ex lapide 
Lazuli & Malachite conftaret. Quarta Turcoidem refert , & /haec omnium habetur 
prasftantiffima. Tantas magnitudinis quandoque reperitur, ut pocula & manubria ex 
ea confici poflint. 
Volunt eam geftantem a tonitru & fulgure non laedi, nec animo turbari, aut conta- 
gio infici. Fafcinationem a pueris ut arceat, eorum collo fufpenditur, nam contra terri- 
culamenta nodturna &: diurna valere creditur. 
Ad Syncopen, dolores compefcendos, hernias ac cafus impediendos, pro Amuleto 
geftant, convulfiones arcet ; ventriculo applicata eum roborat. Sunt qui intra corpus 
exhibeant pondere fex granorum, ut inftar Antimonii purget. 
Hinc cum la&e exhibitus ejus pulvis Cardialgiam & Colicam fanare dicitur, & meile 
adjedo menftrua provocare, vulneribus infperfus fanguinem fiftere, vino ardenti mix- 
tus ulcera ac vulnera curare. Linteolo humido impofitus, ac parti fpafmo afteftas ap- 
plicatus, eum abigit. 
Ex Feroenfibus Infulis, cum aliis fpeciebus Jafpidis , & hic lapis copiose allatus : fed 
parvus admodum dc nulli operi idoneus. Pulchriores e Bohemia mihi attulit Nobiliff. 
Boflrupius Giedde, rei Metallicas in Norvegia Commiffarius. 
Ad Prassium viridem ad cceruleum tendentem refero lapidem , nucis avellanx 
magnitudine, in quo antiquo habitu exfculpta facies Virginis pulcherrima, prominente 
capite, collo &: pedoris particula, opere eleganti & fpedatu digno. Argento deaurato 
ita cingitur & clauditur, ut & capillorum cincinni, & frontis acoris decor, colli propor- 
tio ad pedus ufque pateant. 
Lapis nephriticus ad Jafpides etiam d quibufdam refertur , nec colorum 
varietate adeo ludit ut Jafpis, fed ut plurimum viridis eft , &: viriditatis gradibus diftingui 
folet. Italis qfiada, delfianco , Gallis un Siadre , Hifpanis Igiada, Belgis tafotote / Ger- 
manis fenbm-fjelffer. Lapis ut plurimum viridis, qui nunquam exade poliri poteft , fed 
femper quaft pinguedine quadam obdudus& Oleofiis, maculis feu nubeculis quibufdam 
obfcurioribus interftindus , ubi in laminam tenuiorem redadus eft , quodammodo 
tranfparens. 
Coloris gradibus variat : quidam ex viriditate nigrefcit , quidam flavedinem cum 
viriditate conjundam habet , faspe ex viridi, albo, flavo, nigro, cceruleo quali miftus 
apparet. 
Optimas nota: cenfetur , qui ex viriditate nigricat quafi Sc opacus eft. Reperitur 
quandoque magnitudine infigni, ex eo figuras varias formantur, &, ornamenti loco, ab 
Indis geftantur, apud Orientales in magno pretio. Brafilienfes perforatis labiis eum in- 
ferunt, ita formatum, ut digiti longitudine propendeat, anfulis duabus , in extremita- 
tum altero, ne elabatur impedientibus. Ex India utraque adfertur, in nonnullis Hifpa- 
nix&Bohemix locis etiam reperiri quidam ajunt. 
Commendatur ad varios corporis humani affedus & Amuleti loco geftatur; ejus vi- 
res compertae funt in ventriculi, Oefophagi, & coli doloribus fedandis. In capitis dolo- 
ribus vehementibus, catharris &; deftillationibus, ad partum promovendum, tumores 
Oedematofos curandos, urinam fuppreffam provocandam ; fed in primis in Renum & 
Veficse calculis atque arenulis expellendis . Hujus rei experimenta funt quam plurima. 
Brachio ad carpum applicatum, aut etiam lumborum regioni, tam potenter calculum & 
arenas pellere compertum eft, ut eum deponere faspe coadi fint geftantes. Argento 
inclufus majoris efficacias efte putatur , alii tamen metallo vim aliquam ei detrahi pu- 
tant ; fed ego efficaciffimum vidi argento claufum, vires fuas valide exferere. Quidam 
exeo Magifterium praeparant, quod intra corpus fumendum magna cum utilitate prae- 
bent. Hiftorias varias &: experimenta vide, in peculiari de hoc lapide tra&atu confcri- 
pto aClariff. ViroD. D. Cafparo Bartholino P. M. 
Mihi hujus lapidis aliquot fiint exempla. Unum quod melioris notae efte didici, in 
laminam tenuem duorum digitorum longitudine, latitudine unius redaTum, oblcure 
viride 
