fORMIANUM. 99 
landia mihi Anno 1648. tranfmilfum. Mafla eft unciarum duarum longitudine, totidem 
latitudine, qua latior eft. Parte qua cauti adha:fit,faxo conflat albo, duro, cui nigredi- 
nis quidpiam permiftum,ex quo efflorefcit crufta quasdam Calcedonica,craiIitie calami 
fcriptorii. Hax vero ex fe papillaceas quafdam llirias protrudit ejufdem fubftantias, 
externa fuperficie afperas inftar facchari Candi, granulis minutis micantes. Parte ante- 
riore tres linit papilla:, quarum media reliquis longior, una reliquis minor, verius latio- 
rem partem una duplicata. Omnes has papillas, ut &c corporis iplius tota fuperficies fu- 
perior, quafi conglaciata eft & Iplendentibus granulis Cryftallinis afpera. Elegans 
certe eft, a nemine, quod fciam,defcripta. 
Corneolus vel potius Carneolus, quod carnis colorem imitetur Fic di&us, aliis 
Sardus ab Infula Sardinia, unde olim optimus adferebatur, Germanis Corneo! ; primus 
lapis in Rationali Aaronis, fanguinis fubcitrini aut biliofi, vel loturas carnis, colore fimi- 
lis, femipeffpicua &: obfcura quafi nubecula perfufus , magnitudine nunc majori , nunc 
minori. 
Varia ejus genera funt, colores fi fpe&es, nam aut rubet obfcure, aut dilute : aut mel- 
leus eft , aut fecibus fordidus * aut alieni quid permiftum habens. Optimas nota: cenfe- 
tur, qui multum rubet & perfpicuus eft ; reliqui' minoris pretii. Reperiuntur in Sardi- 
nia, Armenia, Perfia, Germania, Infulis noftris Feroenfibus, 
Animum exhilarare, timorem pellere , audaciam prasftare , fafcinationes impedire* 
venenis ex putredine ortis reliftere creduntur : fanguinem undequaque fluentem pe- 
culiari vi liftit , in quem finem etiam in pulverem redigitur & in vino auftero ad menfes 
& alios fluxus languinis fiftendos exhibetur. Ventri alligatus partum confervare puta- 
tur ; Ingenium acuere , fomnia mala prohibere, & malignitati Onychis reliftere dicitur. 
Ex eo pulvis conficitur ad dentes mundandos & a fordibus liberandos. 
Qui ex Infulis Feroenfibus ad nos adfertur, dilutioris eft coloris mellei, raro rubet. 
Amethystus, Hebraice Achlamach, Chaldaice Enegle, Lapis eft Violacei co- 
loris, ex rubri &: coerulei miftura orti, fulgore non omnino igneo, fed deficiente. Diffe- 
rentia tamen aliqua in colore obfervatur: aliqui flavedinem admiftam habent , alii vini 
fubpurpurei, alii exacte purpurei & violacei; alii leni violaceo, ut plane tranfpareant, vi- 
funtur : qui molliores & viliores. Reliquis proferuntur, quibus in purpura refulget ro- 
feus color, Carbunculi inftar. Reperiuntur in variis locis Indias, Arabio, Armenio, 
Cyprio, imo in Germania, Bohemia, Mifnia; fed molliores funt Oviliores. 
Ebrietatem arcere creditur, idque colorem vini indicare fua lignatura putant, unde 
& nomen accepit. Umbilico admotum, vini vaporem ad fe trahere,eumque difcutere, 
& crapulam procavere volunt. Sunt qui malas cogitationes arcere, ingenium acuere, 
vigilantiam & induftriam excitare autument, imo & Magnatum gratiam conciliare. 
Duo ejus mihi funt genera. Unum politum , variis angulis infignitum , figura ovali, 
dimidiam nucem avellanam magnitudine fuperans* eleganter coloris varietate fulgens, 
ex India Orientali ad nos delatum. Alterum ex Mifnia petitum, crudum adhuc, ea for- 
ma qua e mineris erutum, colore dilutiore, longitudine ut plurimum pollicis , angulo- 
fum , pyramidalis figura : multas ejus generis poflideo particulas, quas mihi attulit 
Clarilf Vir D. D. Calparus Bartholinus e Thermis Carolinis redux. 
Crystallus nomen a glacie mutuavit , quod ei fit quoad perlpicuitatem & co- 
lorem fimilis, a >cp J©- gelu , &: contraho, quafi quid gelu concretum. Glacies ita 
Gnecis dicitur, Germanis & Danis (SrtfM. Gemma eft mollis , tranfparens, aquam in 
glaciem congelatam referens ; unde & quidam ex glacie natam volunt, quod tamen ve- 
ritati minus confonum efle docet Experientia , cum igne non folvatur, nec aqueas in ea 
partes igne confumantur. Quandoque colores alios aflumit, fed tum nomen mutat ; II 
Saphirinum, Pfeudofaphirus; Smaragdinum, Pfeudofmaragdus appellatur, & fola duritie 
averis differt. Cryftalli ut plurimum hexagona nafcuntur figura, quandoque pentago- 
na, imo globofa rotunda , fed tum duriores funt vulgaribus, ac pro Pfeudoadamante 
habentur. Quas caufa fit figuras hexagona: in Cryftallo , follicite inquifiverunt multi* 
CaTalpinus acute hac de re difputat de Metal. 1 . z. c. 19. Succus lapidefcens,inquit,cum 
totum fpacium impleat loci in quo eft , in coagulatione difcedentibus in diverfa parti- 
bus terrenis, &c ad latera laxi continentis attractis, agglutinatifque, figuram quoque fa- 
ciet in concretis lapillis , quas apta nata fit Ipacium replere. Si igitur non uniformiter, 
fed vario modo divifiones contingant, etiam varietate figurarum implebitur fpacium; 
N % fin 
