106 M U S E U M\ 
confortare , e collo fufpenfum volunt. Caftitatis cenfetur gemma : ferunt namque fi 
cutim ejus tangat, qui adum Venereum illicitum exercet , difrumpi. Parant Chymici 
ex eo tinduram, quam, ad praedidos aftedus, pulvere efficaciorem efle volunt. 
Chrysolitiis modernorum , non idem lapis eft cum veterum Chryfolitho, qui 
Topazius eft modernorum , fed veterum Topafius jam pro Chryfolito habetur : qui 
gemma eft viridis, colore Smaragdo dilutior, utpote cui nonnihil flavedinis adjundum 
eft; Diaphanus, quandoque per viridem aureum fulgentem habens, ac tum Chryfbpa- 
tius a quibufdam vocatur. Quod fi nodu igne admoto vehementer fplendeat, Chryfo- 
lampis Plinii eft, durus adeo non eft, quin limam fentiat ; quandoque in tantam crefcit 
magnitudinem, ut inde ftatuse confici poflint. Arfinox namque Ptoiomaei Philadelphi 
uxori ftatua quatuor Cubitorum , ex hoc lapide, qui veterum eft Topafius, in delubro 
facrata fuit. 
Sanguinis eruptiones fiftere, admotum vulneri extemplo fluentem compefcere, bi- 
lem , iram ac Phrenitidem mitigare , fi pro Amuleto geftetur, perhibetur. Nodurnos 
etiam timores Se terriculamenta puerorum, ac Lunaticos paroxyfmos arcere creditur. 
In menfa pofitus praefente veneno traditur colorem amittere , eoque femoto rurfutn 
recipere. Aft rede monet Boethius hujufmodi vanas, ac praeter rationem omnem, de 
gemmarum viribus opiniones , experientiam rerum magiftram refutare. Cardinus re- 
fert fe expertum fuifle , quindecim illius grana auxilio praefenti Melancholicis efle ; de- 
fperatos fe odo dierum fpacio ejus pulvere liberaffe refert libro de admirandis cura- 
tionibus. 
Ejus generis mihi unus eft, aureo annulo inclufus , odangulus, quovis latere majore 
unciam ferme dimidiam aequante, Se viridi aureo fulgore radiantem. In India Orientali 
anulo inclufus , ac multis politis ac minutis Hyacinthis cindtus , peculiari artificio fpe- 
dandus. 
To p a 2 ius Neotericorum, veterum Chryfolitus efle, dode demonftratur , tum 
ab Anshelmo Boetio, tam a D. Johan. de Laet. Nomen videtur fortita haec gemma a 
vt quod quaerere , inveftigare, Se conjedura aliquid aflequi notat. Hinc Plinius 
lib. 37. Hift.Nat. cap. 8. Juba Topazon Infulam, in rubro mari e continente ftadiis tre- 
centis abefle tradit , nebulofam & ideo faepe quaefitam , navigantibus ex ea caufa nomen 
accepifle. 
Duo ejus genera ftatuunt ; alterum Orientale , quod inftar auri puriflimi rutilat ; al- 
terum Europaeum. Hoc Cryftalli inftar molle eft, cum aureo colore, vel parum vel 
multum nigricante. Inter hos quofdam efle ajunt,qui tam parum habent flavedinis, ut, 
nifi nigredine a Cryftallis diftinguerentur, difcerni non poflint, atque in Bohemia paf- 
fim reperiri. 
Hujus fruftum Drefda mihi attulit affinis Johan. Motzfeldius, pondere Drachma- 
rum quinque, quod exade, quoad colores, refert illum quem jam delineavimus. 
Figura eft pyramidali, inaequali, ftriis quibufdam dotatum, juxta bafin politum ali- 
quantum, & obfcurius reliquo, quod perfpicuum eft, multum nigredinis Sc parum in fe 
continet flavedinis. 
Quidam huic gemmae eafdem tribuunt vires cum praecedenti, utramque confunden- 
tes. In primis Melancholiae prodefle, Afthmati conferre , fomnum provocare, fitim 
febricitantium, fub lingua detentum, fedare volunt. 
Turcois, T urcofa , Turchina vel T urchefia, a Tureis , a quibus ad nos adfertur, 
fic dida. Eam quidam Jafjoidis fpeciem efle putant , Boream didam Plinio , alii Calai- 
dem, quam Mefues Feruzegi, a corrupto Peruzaa Arabum, vocat. Gemma eft opaca* 
ex viridi, albo, Sc coeruleo quafi compofita, viride seris exade referens. 
Sunt Orientales , vel Occidentales . Orientales in Perfia nigris lapidibus adnafeun- 
tur , & illorum quidam colorem femper fervant , alii paulatim viridefeunt. Occiden- 
tales in Germania, Hifpania, Bohemia, Infulis Feroenfibus colliguntur. Tantae magni- 
tudinis unam in Thefauris Magni Ducis Hetrurise vidi , ut juglandem aequaret , cui 
Julii Csefaris effigies infculpta erat. Reliquis praeferuntur quae fine venis funt & ma- 
culis. 
Ad cafum mirabiles ejus vires experti funt. In primis memorandum exemplum quod 
Anshelmus Boethius de fe ipfo refert , tam mutati coloris quam a cafu pnefervationis. 
Cui haud diflimile & ipfe adferre poffem , nifi ex Anshelmo petitum quis putaret. Pro 
