) 
io8 MUSEUM 
Vires ejus quod attinet , funt qui omnium reliquarum gemmarum , quarum colores 
o Iden tat, in fe virtutes continere exiftiment. Spiritus vitales recreat, venenis & conta- 
gio refiftit, Melancholicos afdedus pellit, lyncopen tollit. In primis hoc peculiariter ei 
tribuitur, quod geftatus oculorum aciem roboret, & ei nitorem conferat. Duritie vero 
reliquis gemmis cedit, cum facile quovis metallo ludatur. 
Huc forfan non incommode quis referat gemmam mihi nomine Oculi mundi 
a ClariC Viro D. D.Otthone Sperlingio donatam, Onychen colore quodammodo 
referentem; Sed Opali modo quodammodo perfpicua eld , luci applicata in candore 
luteum quid continet , corpori opaco li applicetur. A nemine delineatum vidi , nili a 
Mufei Calceolarii autore Ceruto , fub titulo Lapidis mutabilis. Caufa nomi- 
nis hujus haec eld, quod aquae frigidae impolitus colorem mutet & plane flavus & perfpt- 
cuus reddatur , fed inde extradus in prildinum redeat flatum. Lubet ejus verba ad- 
dere : Extat lapis non multum grandis, coloris cinerei, qui parum lucet, apud D.Chri- 
{tophorum FurlegerumNoribergenfem , quorum etiam uberrimam habet fupelledi- 
lem, cui lapidis mutabilis nomen attribuit (opali fpeciem aliquam dixerim) Hic aquee 
frigidee & punflimaeimporitus, parvo temporis fpacio, proprio denudatus colore, alium 
induit, flavum nimirum, &, quod majorem facit admirationem,tranflucidum valde : ubi 
vero ex aqua extrahitur, depolito colore illo, quem in aqua contraxerat, proprium de- 
nuo intuentibus patefacit. Vide quse nuper de hoc lapide commentatus eld ClarilT. Vir 
D Johan. de Laet, occalionefumpta ex eo quem ipli tranfmili. 
Major eorum, quos teneo, unguem minimi digiti non fuperat, ovalis figura, utrin- 
que politus. Sed de viribus hadenus nihil, praeter jam didum, refcifcere potui. 
Oculus catti lapis dicitur coloris cornei, venis quibufdam albicantibus , colo- 
rem fufcum inficientibus , ita ut ex coloribus hifce miftis , & invicem agentibus, fulgor 
quidam oriatur, qualem in tenebris ex oculis felium refultare videmus. Variae ejus lunt 
fpecics , de quibus mox dicendum. Hic , de quo loquor , avellanae eld magnitudine, 
parte altera comprefia, altera in rotunditatem ovalem protuberante. Aftroites Plinii 
vel Pfeudo- opalus efle non videtur, licet & eum Oculum Catti quidam vocent. 
Majorem affinitatem cum Onyche aut Achate habet , quamvis diverfam fpeciem 
cfle arbitrer. 
Indi perfuafum fibi habent, quod, qui hanc geldant gemmam, divitiis non deldituan- 
tur. Quidam ajunt lineum pannum ita compreflum, ut iplius gemmae meditullium 
tangat, nullo igne uri pofle. 
Aliud genus Oculi Catti illud eld , quod ab IlluftrilT. Principe Chrifliano V. P. M. 
annulo inclufum accepi , & a ClarilT. Viro D. Johan. de Laet ; qui cum omnium opti- 
me eum 1 . 1, de Gem. & Lapid. c. 14 defcribat, iplius verba recitabo. Gemma haee, qus 
Italis Occhio di Gatta appellatur, quia illius animalis oculum probe refert , & fi inverta- 
tur in altera femper parte candidior &: lucidior apparet. Conflare enim duobus colo- 
ribus videtur, ladeo pene &: fufco, in medio veluti divortio quodam feparatis, qui utrin- 
que obfcurius tranflucent , ita tamen ut alteruter color magis lumen admittat. Infpi- 
cienti hanc o-emmam defuper, dextra pars candida videtur, quomodocunque verteris. 
Imo fi bene advertas, linea fatis lata candida in medio videtur , & utraque latera fulta. 
Ita ut certo certius lit hanc coloris varietatem a lumine illi accidere. Habeo elegan- 
tilfimam hujus generis gemmam aureo annulo inclufam , convexam & prope ovalem, 
in qua fiepe G bfervavi quomodo haec varietas fe haberet. Ubi enim latus alterutrum, 
qua longUfima eld gemma, mihi obvertebam, tunc latus, quod mihi proximum &: obver- 
fum erat, candidius apparebat , averfiim vero fufcum. V ariac quidem nonnihil pro ra- 
tione coeli quam alpicis,fed femper remotior pars fufea eld. Ubi autem obtufum angu- 
lum mihi obvertebam, latus, quod ad dextram fpedabatj candidius erat,& oppofitum 
ad finifdram fufcum ; idque utrumlibet angulum capias, & tunc linea illa manifefto ap- 
paret, quali bipartita eflet gemma. 
Haec vera & genuina delineatio efd ejus quem a SeremfT. Principe accepi, ut eorum 
quos ab ipfo D. de Laet habeo. 
Francifcus Ximeneslib. 4. cap.18. ab Indis vocari ait, HoltzitzUtetl , ab aliis Ojo di 
Gatto , & communiter ab Hifpanis Tornafole , ejufque magnam copiam reperiri in 
Tototepec Provincia : fed exiguos efle, & prae nimia abundantia viles. 
Sed quia prima fpecies, quam ante delineavimus , a ClarifT Viro D. Johan. de Laec 
etiam 
