\ 
f ORMIANUE ii 7 
flatum fignatumque , in qua fignificatione a Varrone fumptum videtur, fed quod ter- 
ram vel lapides fecum habet , qui ab eo feparari debent , antequam Metallum purum 
reddatur. Seu, ut Agricola in Bermanno illud definit, quod quidem argentum eft, fed 
colore diftat, &: ad hoc ut argenti colorem acquirat indiget excoftione. Ubi argentum 
in hifce vifibile apparet, Ctit ©aub-jletn vel ©Mereri? vocatur. Hoc autem argentum ru- 
de, quamvis externis coloribus differat , eft enim plumbei coloris , cineraceum , ni- 
grum, album, rubrum, purpureum. Jecoris colore, luteum, intus tamen fuum genuinum 
habet colorem , qui, quando graviorem plagam lapis fenferit, emicat atque apparet. 
In hoc genere optimum cenfetur , ex cujus centum libris nonaginta & amplius puri 
conficiuntur, quale crebro in Regio monte Norvegis reperitur. Sed ut coloribus, 
ita & figuris differt argentum rude, Sspe agnatum faxis lapidibufque oculi figura extu- 
berat. Sspe uvae fpeciem prae fe fert , nonnunquam globofum & rotundum in lapide 
concluditur. 
Aliquando in virgularum & rerum diverfarum figuras formatum . Hic differentias 
quafdam ratione colorum exhibebimus , quas ex monte Regio Norvegiae, dono Nobi- 
liffimorum virorum D. Chriftophori Urne de Afmark , tum Regni Danis Senatoris &: 
Norvegiae Pro-regis Prudentiffimi , nunc Regni Danis Cancellarii Magnifici , ut & No- 
biliflimi Jani Bielkii, Cancellarii Regni Norvegis meritiflimi, maxima ex parte tenemus. 
Quorum prsclarum ftudium literatorum conatus promovendi fi plures imitarentur, 
rerum Naturalium thefaurum &: Hiftoriam , eorum fiumma cum gloria, plurimum locu- 9 
pletatam haberemus. 
Primas tribuimus Argento rudi fossili sui coloris, ©edegm ©ifi 
tmri j/ ex cujus libris centum , plus quam nonaginta conficiuntur puri argenti. Hujus 
licet aliquot mihi fint particuls , propter terrs &: Marmoris admiftionem , coloribus 
aliquantulum variantes ; attamen inter eas excellit una, librs dimidis pondere, viriis 
epiphyfibus & extuberantiis prsdita, colore argenteo fplendido , cui ab una parte ar- 
genti rudis purpurei quippiam admiftum. Quam manu fua e fodinis extraxit Serenif- 
fimus &: Potentiflimus Rex nofter Christianus IV. cui Deus in sternum be- 
nedicat; mihi vero ab Experientiflimo Viro D. D. Petro Paynk dono data , parum ad- 
modum Marmoris, feu Alabaftri nivei admixtum habet, grumofa alioquin &c pro ratio- 
ne magnitudinis ponderofa fatis. 
Succedit Argentum rude plumbei coloris, Germanis ©fa£-w?/ 
quam tamen appellationem non immerito carpit Agricola , cum nullam plane cum vi- 
tro habeat affinitatem , colore vero Plumbum vel Plumbaginem, qua tamen obfcurius 
paulo eft, adeo smulatur , ut oculorum acie ea difcernere nemo rerum Metallicarum 
imperitus queat, licet multum inter fe natura difcrepent. 
Plumbago enim feu Galena ex Plumbo & lapide conflata eft , cui nonnihil quando- 
que adjungitur argenti : fed argentum rude Plumbei coloris ex pauca terra & multo 
argento conflat. 
Plumbago in mortario piftillo in pulverem redigitur. Rude hoc dilatatur. Plumba- 
go malleo percuffa, morfii compreffa , cultro vulnerata diffilit; argentum hoc dila- 
tatur & diffinditur. 
Quamvis quandoque & durum repedatur, ejus generis quod folo cote probatur , & 
coloris dilutioris eflefolet. Generatur variis figuris, quandoque Maffs fatis grandes in 
canalibus occurrunt , quandoque inftar arborum, virgarum , variorumque inftrumen- 
torum artificialium. Ligonem & malleum a Natura affabre elaboratum vidit Agricola; 
pifciculos, veftigia Leonina &: Lupi Encelius. Veteribus prorfus incognitum fniffe hoc 
genus argenti exiftimat Agricola. Mihi duo ejus funt genera, durius & mollius. Du- 
rum, insquale, &afperum adGalens naturam , vel potius colorem proxime accedit. 
Mollius plumbum smulatur, & quibufdam in locis luteo colore quafi indudtum : fed 
ubi gravior iis inflifta fuerit plaga, argenteus & verus emicat color. 
Argentum rude nigrum, ©triM? ©iftcrcn? / Lapis eft nigricans, crebris 
fcintillis argenti puri micans , ut grifeum potius quam nigrum colorem fortitus effe vi- 
deatur , hoc nomine mihi tranfmiflus lapis. Encelius argentum nigrum defcribit, in 
cujus nigrore interdum luceat Galena plumbei coloris, interdum fcintilla rubri argenti 
rudis, interdum candidi. Accepi ab' amico pulverem quendam fufcum nigricantem, 
in quo micant fcintills argenti candidi , qui an ad nigrum argentum rude fit referen- 
P 5' dusj 
