121 
4 ; FORMIANUM. 
Dividitur His , in Nativum & Arte depuratum; illud in purum putum. Germanis 0e* 
iuegm-fuffer/ & Rude, in Pyrite aut minera fua exidens. Prius fine excodione purum 
ed, & in Metallis serariis &: argentariis repetitur, quod tamen veteres, imo ipfe Albertus 
Magnus ignoraffe videtur, quod enim ipfe Goflarias reperiri ait cum tota fubdanria la- 
pidis permidum , non ed purum putum & datim fuum , fed excodione indiget > ut a la- 
pide liberetur. Invenitur vero quandoque bradearum modo lapidem ampledens. Ef- 
foditur etiam, Agricola tede, varia figura; ftiriarum fcilicet, virgularum , globulorum* 
maffulse. Quod ego ex Oiferdalenfibus Norvegix fodinis teneo ; maffularum , feu la- 
minarum planarum ex minutiflimis quafi granulis conflatarum figuram obtinet: colore 
rubicundo & vere asrofo, admodum fragile* 
Huic valde alline quod Mufei Calceolarii autor Andreas Chiocus EEris florem verum 
vocat, ac his defcribit : Hiris flos verus ac legitimus, gravis, friabilis fapons addrrn- 
gentis, colore modice fplendente ruffefcens, ex propria seris minera, in minutiflima gra- 
nula , femina papaveris erratici magnitudine exprimentia, effiorefcens. Sed quod ego 
teneo, titulo ©cDtcgen-fitlJcr/ laminse figura mihi exhibitum, licet ex minutiflimis granulis 
conflare videatur, unde valde fragile friabile, cohseret tamen & in minoribus fru- 
dis difficulter feparabile ed, Ed & frudum cui Talci laminse adhuc admidae. Bradeatum 
ex Oderdalenfium fodinis mihi dono dedit Magnif. D. Cancellarius Chridianus Friis de 
Kragerup. 
JE s rude, ratione coloris , confidentia: , bonitatis & coflurse, differentias varias 
fortitur. E Pyrite enim ut plurimum eruitur, aut lapide fcidili. Quas teneo differentias 
breviter enumerabo. , 
Inter tredecim peculiares fpecies ex Pyrite granulato ortas ratione bonitatis &: ferti- 
litatis difcrimen maximum reperio. Unum enim genus hujus Pyritis aurei, plane derile 
* ed, nihil ceris fuppeditans quando coquitur: duo fune quorum centumpondo unam ceris 
prxbet libram, aliud libram unam femis; aliud libras quatuor cum dimidia, aliud libras 
quatuor cum tribus quartis, aliud fex cum dimidia, aliud novem femis, aliud novem cum 
tribus quartis, aliud decem, aliud quatuordecim cum dimidia, aliud quindecim ; deni- 
que aliud fedecim libras, quod fummum ed. 
Ratione coclura: Heris fex mihi finit differentiae , quarum prima ed ipfe Pyrites au- 
reus crudus, ut e mineris eruitur aere praegnans. Secunda ed minerae , per quatuorde- 
cim dies, aut tres feptimanas udae. Tum enim mada redditur aerofa, nigricans, ex qua. 
viride xs edlorefcit. Tertia ita cocta minera fufa &c in eradas laminas reduda, quas 
Germani fRuffer-ffettt vocant. Quarta, laminae hae in alias fornaces tranfportatae , fexies 
vel odies uruntur, & ex una fornace in aliam transferuntur, donec rubicundum acqui- 
rant colorem. Hoc J\offct'-ivcrcf vocant. Quinta, rurfum coquitur in fpongiofam ac le- 
vem materiam, nigram, porofam, quod Hfs crudum vocant 0uK-fofkr. Sexta, funditur 
denique rurfum ac JEs purum evadit , ufibus aptum. Tot mutationes oportet ut aeris 
minera fubeat, antequam' in ars purum evadere polfit. 
Ratione ipfius Minerae, primo occurrit fkvefcens, cui laminae integrae infitae, in faxo 
cinereo ad nigredinem tendente, fertilis admodum, filicis albicantis quibufdam in locis 
particulas ad j undas habens. 
Minera Hiris purpurea, feu violacea ad cceruleum tendens, SStamt-crB Metallicis di- 
da , micas aurei coloris Pyritis permillas habens , ab altera parte HEs purpureum fplen- 
didum, permiflofaxojgrilei coloris refert, ab altera plus coerulei habet, corpore inter- 
medio albicantis ceris fcintillce aureis permidx micant. 
Minera arris Anglica ex lapide condat nigro, duro, cui hinc inde aureus intermi- 
cat color, quibufdam in locis varia nigri, coerulei, & aurei midura fplendet. Mada par- 
vula cd, ^vij. pondere non fuperans. 
Pyrites aureus friabilis quibufdam in locis Teffellatus , purpureas &: hyacinthinas 
quafdam maculas admidas habens. Ex Oderdalia Norvegke ad me delatus, cum aliis 
quibufdam fine teffitlis,& variis coloribus radiantibus. 
Vilioris Hiris minera fubnigricans, cui hinc inde venx aureae interfperfae, inazqualiter 
corpus lapidis pererrantes. Cinericius lapis fequicur, aureas micas alternarim infperfds 
habens, aere praegnans, in fuperficie una, ochra quadam infedus. 
Minera aeris ferruginea, in qua emicat vena Pyritis aurei rebellati, 8c hinc inde ferri 
rubiginofi portiones. 
Q Pluna- 
