fORMIANUM. 123 
Ferrum duum eft generum, Nativum & excoctum; Nativum purum, <£ifro 
Germanis, in fodinis reperitur , vel granorum , vel maflas inftar. Maflas inftar in Norve- 
gia multis in locis reperitur. Unum genus aiperum, fcabrum, porofum admodum, ro- 
bigine tinctum exterius, cum vero frangitur color genuinus ferri enitet , qui tamen 
etiam brevi rubigine obducitur. Tales glebas etiam nuper ex Illandia accepi. 
Alia mihi eft minera , cujus pars tertia optimum & purum eft ferrum, ejus portionem 
exiguam quadratam, uncias unius longitudine & pondere, teneo. Nigra eft, porofa, ex 
minutis compotita lamellis inasqualiter, talci inftar dilpofuis , dum ad Solem rotatur, 
violaceum quid exhibet. 
Plures alias ejus generis funt mineras ferrum optimum fuppeditantes, colore ut pluri- 
mum nigras, &ponderofas, qu;e longiore non indigent defcriptione. 
Huc enim etiam Ipe&at illa minera , quam fupra inter Argenti lpecies produximus, 
quia argentum quoque in fe continet. 
Excoctum illud eft quod in officinis ferrariis e minera conficitur , idque vario 
modo pro diverfitate ipfius minere : vel enim e lapidibus ferreis elicitur, cujus generis 
ego aliquot teneo, inter reliqua unum levi rubigine tin&um & galena permiftum, adeo 
ferro pr^gnans, ut ejus centum pondo fexaginta ferri puri libras in fe contineat, e Nor- 
vegias fodinis depromptum, cujulmodi lapides fiepe Magnetem adjun&um habent. 
Excoquitur etiam ferrum e terra rubra ferrugine quafi tindta, qualis illa quas in Ble- 
Idngia colligitur. 
Tacitus refert Gotthones coluifle ferri fodinas , quod etiamnum verum , imo in Ble^ 
kingia & Norvegia ejus fodina extant ditiflimse. Agricola eas celebrat quas inter Sog- 
nedaliam & Ofterdaliam funt. Ut 6 c inTelemarchia ad tertium a Seida oppido lapi- 
dem eruuntur, quibus in locis etiamnum vigent. 
Venas ferri cum excoquuntur,liquefcunt ut fundi poflint,detra£lis recrementis ubi re- 
frixit , igni accenditur & mollefcit adeo , ut malleo tra&ari & in bra£leas extendi fe pa- 
tiatur. Sed ferrum ita confe&um & depuratum, non omne ejufdem eft generis. Quod- 
dam enim eft tenax & lentum , quod optimum habetur : aliud fragile & aerofum,ex quo 
globos tormentarios & fornaces fundunt, quod dilatari malleo commode nequit, fed 
rumpitur & ignobilius habetur. Aliud medio modo fe habet, & ex parte malleo tra&ari 
in majoribus operibus poteft, ex parte non nifi fufile eft. 
Ex ferro faspius liquefado & purgato fit Grascis, Latinis Acies, ©fdal / quod 
etiam quibufdam in locis a Natura procreatur. Alibi aquis certis crebro extinguitur fer- 
rum, ut durum admodum reddatur, fedfemper multum de pondere fuo perdit. 
Ferrum vitium contrahit, quod Ferruginem feu Rubiginem dicimus, prasfertim fi hu- 
me&etur; fi item ignibus accendatur & i&ibus non duretur; humanus languis ei vim 
confert maximam. Ab hoc malo prasfervatur fi obducatur minio, gypfo, bitumine, pice 
liquida. 
Utiliflimum Metallum ferrum eft, quo carere vita humana non poteft. Conficiuntur 
enim ex eo varia inftrumenta, quibus feeamtis , fcindimus , JJiaque artificialia confici- 
mus, arma quoque , ftatuas , aliaque innumera. Gronlandi certe auro & argento illud 
prasferunt. 
In Medicina etiam ufus fuos habet, nam caitdens ferrum fode reftin&um Diarrhasam 
fiftit, vino aut cerevifia eandem concitat. Squamma ejus exficcat,unde calceis impoli- 
ta foetorem eorundem abigit. Ex fcoriis balnea conficiuntur, quas vim habent adftrin- 
gendi, incralfandi, menfes fuperfluosilftendi, articulos roborandi, vomitum &: Diar- 
rhasam curandi, tumores Ocdematofos refolvendi. Chymici in eofdem ufus ex eo 
Crocum conficiunt & oleum. Sed hic in prasparatione multum litum eft. Crocus enim 
fola calcinatione prasparatus, adftringit valide & Hasmorrhagias fiftit, fed cum Sulphure 
aperit obftru&iones &: vitiis Lienis medetur. 
Ferri florem Elegantilfimum, totum niveum, coraliorum inftar in ramulos ex mafla 
emergentem, obtulit D. D. Henricus Kufterus , cui adjunfta erat alia etiam nivea, in 
qua ramuli lati inftar foliorum quercus difperfi cernebantur. Hos flores ex Stiria adferri 
refert Ulyfles Aldrovandus, Mufei Metal. 1 . i.p. 135. ubi de hifce ita dilferit ; ex Stiria 
^dferturflos ferri candidiflimus, & levis, cum ramulis coralio fimilibus, & interdum filo 
fubtilioribus. Levitatem in iis tantam non deprehendo, quantam deprasdicat ille. 
Cii, VII. 
