WORMIANtIM. 145 
temperata. Quamobrem moderate urinam movet, &iis, qux jecori &flomacho im- 
ponuntur , mifceripoteft, tum in fomenta quoque uteri , qiue Phlegmonis gratia, aut 
irritandis menfibus affumuntur, utiliter admifcetur. Non.eft adeo tenuium partium ut 
cetera aromatica. 
C a p. VI. 
De TD oromco . 
BLANtAM vix effie arbitror , de qua controvcrfia major & periculofior mota fit 3 
quamde Doro Nico vulgi, de viribus ejus magnopere diffidentibus Botanico- 
rum Principibus , quibufdam venenum , quibufdam alexipharmacum effie ffatuentibus, 
qua de caufa ejus hic etiam habenda ratio. 
D o r o n 1 c 1 vox ab Arabibus petita videtur, qui Doronigi feu Durungi hanc plan- 
tam vocant, Bauhino Doronicum radice Scorpii ; Matthiolo Aconitum Pardalianches 
minus. Doronicum Romanum Gefnero. Doronicum latifolium Clufio. Folia habet 
mollia, oblonga nonnihil, ex viridi flavefcentia , confpicue hirfuta pilofellre modo, vel 
cucumeris agreftis , fed attre&anti lsevia, ambitu rotunda, nonnihil laciniofa & fuperne 
angufta, terna vel quaterna pediculis cauli adhserent. Radicem exiguam, teretem, or- 
biculatam, inferne in anguftum fenfim addudam fubtus, & tranfverfis quafi fqitammu- 
larum torulis articulatam , apprime fcorpionis cadaverulum caudam exprimens 3 
plufculis donatam fibris, colore candido , fapore dulci amaricante , lentorem multum 
pauxilla comitante adflridtione pratfert, caulis fefquipalmum altus, floribus in fummo 
luteolis aut pallidis radiatis, Buphtalmi aut confolidse mediae inftar. Nafcitur in altiffimis 
montibus, ubi capreas habitant, & in hortis paffim jam colitur. 
Ab omnibus pro Doronico habita haec planta, 6 c vim antidotalem habere creditum* 
unde etiam varias in officinis ufltatas compofltiones, quae vim cor corroborandi, & ve- 
nenis refift endi habent, ingreditur. Primus quod fciam Marantha e numero Antidoto- 
rum expunxit, ac inter Aconita ac venena retulit, ut videre licet in Epiftolis Matthioli, 
libr. 4. pag. mihi 171. Cui licet in eadem Epiflola acriter fe oppofuerit Matthiolus , at- 
tamen commentariis fuis in librum quartum Diofcoridis cap. 71. vidas Maranthte dat 
manus , in ejufque defcendit fententiam , eo quod cani quatuor ejus exhibuerit Drach- 
mas, quas ipfi interitum attulerint. Hinc occaflonem fumit acriter in hanc plantam in- 
vehendi , ejufque ufum commendantes diris devovendi. Inter reliqua hsc habens: 
Erit ergo Doronicum pofthatc Daemoniacum , non Doronicum appellandum , quod 
Diabolus in hujus locum Theliphori genus hoc intruferit. Et paulo poli : Expellant 
illud Pharmacopcei fuis e Myropoliis, & interdicant pii & optimi Principes , qui Rem- 
publicam gubernant, ne pofthac venenum hoc praefentiffimum veneant. 
. Huic tamen refragatur tum Gefnerus 3 tum alii Medici praeftantiffimi , quorum pau- 
cos adducemus, ut veritatis vis eo flt manifeftior. Gefnerus quidem peculiari tradatu 
de Aconito Matthioli, fufe hac de re diffieruit, quem confidere poffiunt, qui hanc contro- 
verfiam plane difcuflam cupiunt. Sed ex libr. 2. Epift. 20. Adolpho Occoni infcripta 
haec excerpere juvat. Vult Matthiolus Doronicum noflrum &: Romanum omnino ve- 
nenofam effie herbam , & ex officinis ejiciendam hoc argumento * quod Canis, qui 
Drachmas ejus quatuor devoravit, brevi interierit. Qriafl non alia mulca Canibus fint 
venena, quae homini falubria funt, ut de Afparago fertur. Ego Doronici tamen herbam 
faepe in montibus copiofe edi magna cum voluptate (nam & aromatica &: fuaviter acris 
herba eft& tenera, fuGcoque abundat) fine ulla noxa fecuta. Radices quoque re- 
centes, ficcas, integras, meile conditas, in pollinem tritas faepe ingefli, Rhodie, ut ma- 
nifeftiflime Matthioli & aliorum fententiam redarguerem , -ex aqua calida Drachmas 
duas radicum contritarum haufi , nec inde ullam prorfus in me mutationem fenfi, 
^Egrotis quidem fape illam & per fe & cum aliis mixtam utiliffime confului, in vertigine 
praefertim & Epilepfia. 
Mifceo interdum Gentianam, vifci Scobem & A ftrantiam, fle mire prodefl; Epilepti- 
cis, fi continuetur ufus remedii. Plura alia nunc omitto , quibus offendere liquido pof- 
fem, nec Doronicum noflrum , nec Aconitum ullo modo effie venenum homini, cani- 
bus autem lethiferum effie fcio, non folum fi Drachmarum quatuor, fed etiam fi unius 
pondere fumant. Scribo haec hora o&ava poft , quam Drachmas duas ejus ftimpfi , 
T optim@ : 
