fORMIANUM. 1,47 
micos morbos in Elefluatio Liberantis datur homini. Immerito proinde Doronicum e 
republica Medicorum exigere nititur. Tantillam rem , tam valde vulgatam, captum 
fuperade tanti commentatoris, ftupet vulgus, qua: Philomelis, Alaudis, Hirundinibus, aliif 
que delicatioribus aviculis, non folum non noceat, fed interdum cibus, faspidime reme- 
dium unicum & Panchreftum fit. Quam multis tu Principibus, nos pauperibus Doro- 
nici ignoratione exitio findemus, quantam ftragem plus quingentis abhinc annis dedif- 
fent Medici, freti Ele&uariis de Gemmis & aromatibus & aliis cordi amicis, quibus fre- 
quentilEime ufi funt, teque monere poliunt, Doronico ne tantopere convitieris, fed po- 
tius deline. Metiaris alioqui Croci, mofchi limiliumque dato quaternum Drachmarum 
demenfum homini Sc comperies Dxmonium tuum. Quin etiam thus multo quibufdam 
minore mole meminimus perniciem attulide, &c. 
Nec ab hac fententia abhorret iplius Matthioli abbreviator Joachimus Camerarius, 
qui in Epitome Matthioli, capite de Aconito Pardalianchis minore, hanc fubnedit cen- 
furam. Venenum elfe illud & hominibus lethale, nondum comprobavit experientia, 
licet canes interimat. Venatores certe multis in locis apud nos, prxfertim ubi funt 
venationes Rupicaprarum , comedunt contra vertiginem & vocant 
frauf. 
Ne nimius lim, claudatagmen eruditidimus Ludovicus Septalius, qui libr.9. cantio- 
num Medicarum Aphorifmo ^4. de Doronico ham profert. Hunc cum Aconitum 
Pardalianches cenfuilfet Matthiolus, inepte admodum (ut longa oratione demon- 
ftraverunt Dodilfimi Petrus Pona &c Matthias de Lobet, in llirpium accuratidimis ad- 
verfariis , & pod: eos Renodius , Oviedus &: plerique alii) ab omnibus iis cardiacis con- 
fedionibus excludendum cenfuit : quod ut malignitatis Sc venenofe ejus naturae peri- 
culum facerent, radicibus iis pulverifatis , cani cum carnibus exhibitis, mifere periide 
obfervaverunt. At plerique alii contrariam adferunt experientiam , quod canes plures 
&in multa quantitate exhibitas , innoxie eas edtalfe cognoverint. Tantum abeft ut 
adeo noxium dt venenum, ut quotidie, & ab antiquis datas radices hafce, & ab omnibus 
Medicis padim dari videamus, in Eleduario de Gemmis, Diambra & Cardiacis aliis 
confedionibus non periculofe, fed felicidime. Quin claridimi viri editis fcriptis retu- 
lerunt , fe Doronici radices meile conditas fepe elitaffe , atque harum contritarum 
Drachmas duas ex aqua bibide, & aegrotis Eepe radicem illam & per fe, & aliis mixtam 
medicamentis utilillime dedilfe, &c. 
Et mox Aphorifmo fequenti 55. Sed demus Matthiolo Doronicum Canes 8c Lupos 
occidere, an inde colligendum erit , homini lethale venenum elfe ? Differt natura a na- 
tura, alimentum ab alimento, dicebat Hippocrates de datibus. Aloe enecat Vulpem, 
non hominem. Nux vomica, feles, mures, & aves: nobis ed falutaris Medicina; fturnis 
cicuta eft cibus, nobis venenum. Non igitur rejiciemus nos Doronicum, fed uremur 
moderate, fi non ut aromate, faltem liceat nobis ut Alexiterio, ut Antidoto &Theriaca. 
Cum in eo etiam Avicenna Theriacalem agnofcat facultatem ; qualem cogno- 
fcens Mefve , videmus eum Electuario de gemmis , Aromatico , Diambrx & aliis 
indidide ; ficque non adeo facile celebres Medicos infcithe & fceleris reos facere opor- 
tebit. 
Quod vero fubdit Matthiolus , fortade nec antiquos cognovide nocumenta Doro- 
nici in Cardiacis Medicamentis , quod in modica admodum quantitate illis inderetur, 
& compluribus admixtum , quas malitiam ejus infringere pollent ; non tollit ufum illius. 
Admittimus enim in mixtione antidotorum 8c medicamentorum haud pauca, qux mani- 
fefte habere fcimus noxias qualitates, lapidem Armenum, Lazuli, Scammonium, Co- 
locinthidem, Veratrum; fedmenfuram adhibemus convenientem, corrigimus, multa 
addimus malitiam infringentia, ut caeteroqui utilitatibus eorum frui podimus. Intrepide 
igitur communibus noftris radicibus Doronici noftrates utuntur, & illas ceteris mifcea- 
mus, ut fecurius in ufum veniant, cum Serapio libro Simplicium cap. 335. Doronicum 
mordbus venenoforum animalium maxime conferre fateatur. Et etiamd Matthiolo &: 
Maranthse concedamus , Doronicum elfe Aconitum Pardalianches, quod nunquam 
concedendum ede, ex comparatione eorum quas de Doronico fcripferunt Arabes, & 
qu^e de Aconito Pardalianche, Grxci dodidimi viri collegerunt , nunquam colligent 
hominibus venenum ede ; fed Pantheris, Porcis, Lupis aliifque feris animalibus. Quini- 
mo Theophraftus bibitum dicit conferre commorfis. Hxc aliaque fupra adduda erro- 
T % rem 
