W O R M I A N tl M. * 171 
Tertium exiliore caudice , extrinfecus & intrinfecus albicante , quod reliquis profe- 
runt , & lignum fandum vocant, Sed recte Matthio Ius haec non efle diverfa lignorum 
genera ftatuit, quin potius, ratione oratis &fenii , arboris colores illos diverfos prove- 
nire. Quo enim maturius lignum, eo nigrius, quod in moro, nuce, & aliis apparer. 
Vires ei infunt iniignes,profertim contra luem Veneream, cui medenda: potiffimum 
dicatur. Conftat partibus calidis tenuibus, ficcis quoque: unde efficaciter exficcat, 
attenuat, liquefacit, expurgat, fudores movet. 6 
Cum relino multum in fe contineat, putredini & corruptioni balfamica virtute refi- 
ftit. Modus decodum ex eo parandi , paffim apud autores extat. Nec folurn in lue 
Venerea locum obtinet; fed &: Hydropicis, Afthmaticis, Epilepticis, jundurarum do- 
loribus laborantibus , omnibufque morbis a frigidis & lentis humoribus ac flatibus or- 
tum trahentibus, convenit. 
Ex hoc ligno torno elaborato mihi funt Pyxides , Rotulo, & alia ejus generis. 
Hedera arborea quamvis vulgata Iit planta , ut inter rara hoc locum me- 
reri haud videatur, cum tamen vulgo ja&itetur , & Vecherus ex Evonymo & aliis refe- 
rat, vinum ab aqua leparari, Uvas ex hedera conficiatur, eique vinum infundatur , 
cui aqua permifta , brevi permanente vino aquam exftillare ; in hujus experimenti ve- 
ritatem ut inquirerem , ex ligno Hedero (cum mihi frudum obtigerit brachii craf- 
fitie) pocula confici curabam , quorum maximum liquoris libram femis capiebat, cui 
vini duas partes, aquo unam infundebam ; quo per tres dies mixta ubi ftetiflent , pau- 
latim fimul tranfudabant. Ex quo de experimenti veritate judicium ferre quivis po- 
terit. Lignum videtur porofum, leve, &: tenuibus liquoribus lervandis minus aptum. 
Et certe fi aqua tranfudat, quidni & vinum, quod tenuius efi & magis fpirituofum ? Nifi 
ad occultas qualitates confugere velimus, quas ego hic non deprehendi. 
Lignum literatum, Belgis 3 ltttCE-t) 0 Ut / ex continente Americo prope 
fluvium Cajamum adfertur. Barbaris Pira Timinere , quibufdam SOfofcfjatcn-Jolij / eo 
quod varietate colorum purpurei fic nigricantis ludat , ut interior fubftantia nucis Mo- 
fchato. Solidum eft, durum, grave, colore roflo, elegantibus notis fubnigris, grata va- 
rietate diftin&um, infignis ad opera fabrilia ufus. Arbor ipfa prcrcera eft, recta, glabro 
cortice, frondes tantummodo ferens in faftigio trunci, folia ad pyri figuram quam pro- 
xime accedunt. Bauhinus ad Afphalata rubra referre videtur. Forfan illud eft quod a 
Lerio vocatur Lignum Americanum rubrum, diverfi a Brafilio generis, e quibus clavas 
fuas Barbari conficiunt. In Medicina nullum adhuc invenit ufum, fed fcriniarii in teflel- 
latis & variegatis operibus fibi illud familiare reddiderunt, fcipiones praeterea & baculos 
ex iis conficiunt fplendidos pulchros. 
Frustulo ligni me donavit Vir ClarilT.D.D.Thomas Bartholinus , quod ex 
monte Vefuvio, prope Puteolos ardente, extraxit. Ramulus eft teres, digiti craffitie,quin- 
que unciarum longitudine, in carbonem ferme converfus, unde mollis, niger, nodofus, 
hinc inde exefis fruftulis, inaequalis, odore fiilphureo & ejus colore quibuldam in locis 
infeftus. Ex quo ligni genere confteu, haud facile dijudicare quis jam valet. 
C A P. XVIII. 
Lignum V^ephriticum > SPanava, ‘Rhodium , Santahm> 
Sajjafras , e Sium. 
L Ignum nephriticum, Bauhino lignum peregrinum , aquam ccsruleo co- 
lore tingens , quod ad Fraxinum refert. Ex Nova Hifpania Se Mexico ad nos defer- 
tur, ubi Coatl & Tlapalczpatli vocatur. Frutex eft grandis, quandoque in molem ar- 
boris excrefeens, trunco craflb, enodi inftar Pyri arboris , foliis ciceris , fed minoribus, 
non plane diffimilibus Rutas, floribus exiguis oblongis, luteis, {picarim digeftis. 
De ejus temperamento non conveniunt autores , quidam frigidum & humidum effo 
putant ad temperatum accedens , Manardus calicjum & ficeum in primo gradu 
putat. 
Ligni materia licet albicet, aquse tamen immifla eam coeruleo tingit colore, Athana- 
fius Kirckerus obfervavit , id aquam in omne genus colorum transformare , ut docet 
Artis Magnae Lucis lib. 1. p. 3. pag. 77. quae pota renes veficam mundat & refrigerat, 
urinae acrimoniam temperat, & calculos pellit. Ad jecoris & Lienis obftrudiones etiam 
Y % \ eom- 
