FORMIANUM. 
Rubeta feu Bufonis (ad quadrupedia digitata ab Aldrovando refertur) mentio- 
nem quod hoc loco faciam, in caufa e fi: ejus corium, quod mihi Clarilf Vir M. Aurelius 
Severinus,in Academia Neapolitana Anatomes & Chirurgia; Profeflor eximius, tranfmi- 
fit, longitudine eft unciarum quinque, totidem latum, ferme quadratum, nili quod emi- 
nentiae capitis, pedum, &c. inaequale illud reddant. 
Animal hoc omnibus notum, abautoribusadRanas exitiofas refertur, quod quando- 
que in iplo laxorum meditullio natum elfe animadverfum eft, alioquin ruderibus & 
terrenis gaudet fcrobibus. Corio adeocraflo & tenaci tegitur, ut ligno acuto vix per- 
forari pollit , adeoque decolorato, ut, li quis optime coloratus diutius intueatur^ 
pallidus quali Ictericus reddatur. Ventre elt turgido , no£tu quam interdiu melius 
videt, tardo incedit gradu, hieme latitat. Si fiepius verberetur, primo ex clunibus vene- 
num exprimit, dein guttas quafdam male olentes effundit. Herbas, traga, fungos & 
alia ejus generis inficit, obfcurum edit fonum & terra vefcitur. 
Venenatum admodum cum lit animal, ejus veneno medentur Cancri fluviatiles, i 
triti & poti, cervi cornu, Poterion, terra ligillata, Smaragdus, &c. Si cufpide acuti ba- 
culi caput transfigatur & exficcetur in fole Bufo, integer, bubonibus peftilentibus impoli- 
tus venenum extrahit. 
C A V. X. 
'Vifccs Saxatiles Litt orales. 
A Reptilibus , tanquam ignobilioribus animalibus languineis, ad Aquatilia fanguinea 
progredimur, qua: noftrum tenet Mufeum, quippe qua; nullibi lilie humore degere 
poliunt , vel exiguas faltem in licco moras trahere. Horum duo lunt genera, ununt 
quod Branchiis proditum, ob fanguinis paucitatem frigidiufculum , fola aqua ad refri- 
gerationem indigens. Alterum pulmonibus dotatum, quod quia calidius & fanguinis 
v copia proditum, refpiratione indiget, nec femper fub aquis degit. Ha:c Cetacea, illa 
Pifces vocantur. 
Pifcium vero multa; funt differentia, illuflres tamen ea: qua; defumuntur vel a cor- 
poris tegumento, vel a locis in quibus degunt. Tegumentorum ratione, quidam fquam- 
mofi funt, quidam cute tedi, eaque vel afpera vel la;vi. Locum in quo pifces degunt, 
Aquam elfe conflat, eaque vel marina, feu falfa, vel dulcis. Qua: vel fluviatilis vel lacu- 
ftris, qua ratione quidam pifces dicuntur eL#iat leu marini, quidam vo&ptot fluviatiles, 
quidam Aipva\at lacuftres. Hujus divifionis habita ratione , pifces quos tenemus, in 
fuas diftributos clalfes confiderabimus. 
Amarinis ut initium capiamus, ii funt vel mife&oi faxatiles, vel \uh s litto- 
riiles, vel mxdyioi, in alto mari degentes. Saxatiles, qui inter laxa & promontoria vi- 
vunt, vel femper ibidem ftabulantur, vel maxima ex parte, quandoque nem De excur- 
rentes in alia loca ut alimenta quanant. Saxatiles autem holce pifces in fquammofos 
& non fquammofos diftribuimus. 
Inter fquammofos pifces refert Aldrovandus Acum utramque ; fed revera, qui di- 
ligentius hos pifces intuentur, non tam inter fquammofos, quam Leves locum tribuent. 
Nos nihilominus ejus fecuti veftigia, hic de iis breviter agemus. 
Acus vulgaris Plinio, Aculeatus Bellonio, Graecis fciXmvi & > nobis fpom-jifcfi/ 
in noftro mari* menfe Julio £c Augufto,copiofe capitur. Tenuis & longus efl Pifcis, ro- 
ftrum habens acutum, tenue, longum, durum, caput triangulare, ferme ad viriditatem 
inclinans, inferior maxilla luperiori longior, in mollem quandam fubftantiam degene- 
rans, dentes utrinque parvi & frequentes, oculi magni, rotundi, lutei, Branchis quater- 
nae, duplices, pinna; dus parva; ad branchias, dus alis fub ventre, quas rurfum alia fequi- 
tur longa, ad caudam fe extendens, e cujus regione in dorfo alia, cauda in duas pinnulas 
L 1 termina 
! 
