VORMIAN tl M. ^ 
Ex horum animalium corruptione aerem infici, & peflilentem fieri, inquit Olatis Ma- 
gnus, ac incolas vertigine ac idero affici. Aerem receptaculum efle omnium exhala- 
tionum terreftrium in confefTo eft. Quales igitur hx, talis & ille: fi exhalationes ficcx, 
tenues, ex locis mundis, defxcatis & ventis perflatis ortum trahant, aerem purum & fa- 
lubrem reddunt: fin vero ex locis impuris, ftagnis, cloacis, aliifque putredine corruptis 
exhalent, quin noxium, infalubrem, imo peftilentem quandoque efficiant minus dubi- 
tandum. Cum vero aere carere nequeamus, utpote quem fingulis momentis &ore,& 
naribus, & per potos cutis hauriamus, fi corruptus ille fit, putridis exhalationibus & ma- 
lignis refertus, non potefl: non fpiritus &fanguinem inficere, atque ita morbos pefti- 
lentesj ac contagio fos halitus generare. Halitus autem hi, fi cerebrum potiflimum in- 
feftent , vertiginem producunt >. fi Hepar &c vicina vifcera , veflculam etiam biliariams 
Icteri caufa erit. Vertiginem contingere la?fa facultate imaginativa eerebri &C fenfu com- 
muni, notum eft Medicis. Cum igitur corrupta exhalatio ex putrefadis hifce muribus 
per nares & os attrada ad cerebrum defertur , motu fuo inordinato fpiritus animales 
turbat, & in circuitum agit * hinc homo idem depravata imaginatione exterius fieri pu- 
tat, quod interius contingit, feque totum circumagi, adeo ut labi cogatur. Iderus vero 
cum variis de caufis fieri poffit, tum.etiam potiflimum a venenata aliqua qualitate, quam 
ex putridis hifce animalibus exhalare nullum eft; dubium. Siquidem , viva adhuc dum 
fune, venenato morfii germina adeo inficere folent , ur prorfus emoriantur & conci- 
dant. Fuit in Dicecefi Bergenfi vir religiofus, cui & oves, & vacca:, & equi tanquam pefte 
correpti concidebant, eo quod comederint exfceno ab hifce beftiis arrofo,& in quo re* 
periebantur cadavera horum murium a melioribus falce occiforum &: aliis modis ene- 
dorum. 
Anno 1648. in folo tractu Niordfiordenft ex pabulo horum animalium veneno in- 
quinato, apud folos rufticos (non computatis palloribus , prxfedis aliis officialibus) 
facta computatione moriebantur boum q.uatuor millia quinquaginta quatuor : ovium 
fedecim millia quingenta fexaginta feptem; equorum centum fepeuaginta tres. Unicus 
Pallor D. Samuel Bugge, qui h xc miscam communicavit, boves quinquaginta hac flra- 
ge amifit, & capras zo. 
Ne quis hxc gratis a me dici exiftimet ; ecce penes me eft publicum inftrumentum^ 
in quo Angulorum Rufticorum nomina & numerus pecudum proftratorum extat. £0 
fine, ut Magiftrarus hxc videns de annuo cenfu fubditis aliquid remitteret, quod & fa- 
dum. Talem autem venenatam qualitatem , vim quoque habere fanguinem corrum- 
pendi, & in humorem flavum convertendi vel ex Galeno conflat 5. de loc. Af£ cap. 7. 
ubi refert cuidam fervorum imperialium , cum a vipera effer morfus , univerfum cor- 
poris colorem ita mutatum fuifle, ut porri colorem referret. Cardanus Com. iri 
Aphor. 65. lib. 4. Hip. inter externas Ideri caufas , recenfet Idus venenatorum anima- 
lium, potum venenatum & malarum aquarum. Quo non immerito referendus aer 
quem attrahimus , putrido & venenato halitu infedtus, adeo ut Jacobus Grevinus lib, 1. 
de venenis cap. 1. inter venena naturalia, aerem infedum reponar, vel a malignis vapo- 
ribus, vel ab aquis putridis & cadaveribus (ut hic) vel a paludibus foedam odorem emit- 
tentibus , vel ob tempeftatum mutationes , vel ob influxum caeleftium corporum. Et 
quis nefeit , veneni inter alias hanc naturam efle ut humores in Hepate corrumpat, ex 
quibus non modo bilis procreatur , pravas ac flavas exhalationes ad corporis fuperfi- 
ciem tranfmittens, fed tk eadem totius corporis habitum inficiens, unde auriginofo &c 
foedo colore tota tingitur cutis ? Quocirca in talibus cafibus magis alexiteriis , quam 
aperientibus &manifefta aliqua qualitate agentibus contra morbum pugnandum. Res 
eodem modo hic fe habet, quo cum Locuftis, de quibus Petrus Bizarus in Hiftoria &: 
Annalibus Senatus populique Genuenfis hxc refert. Virulenti cujufdam modiis con- 
tagio plantas & fata inficiunt, ut mox uredine eontabefcant j eoque fit ut partim ab in- 
fpiramine dum vivunt , partim a refolutione dum pereunt haec infeda , vitiatis paulo 
poft alimentis ac potibus, ipfius etiam fpiritus corruptelam in hominem & in extera ani- 
malia propagent. Prxter enumerata ab Olao Magno morborum genera etiam pecu- 
liaris quxdam lues, Norvegis foct dida, eos corripit qui harum befliarumf 
madationi & expulfioni fe dedunt. Ex foetore peffimo infedus aer infpiratiom at- 
tradus, brumali potiflimum tempore, glandularum in collo intumefeentiam procreat* 
coiijimdam cum vocis mucedine, impeditat deglutitione. Hic tumor etiam bubones 
" T t ?, axillis 
