f O RM I A N II M. & 
rephefentare compendiofe cupiunt, utile & necdTarium. Cunela enim in debita pro- 
portione & diflantia, fed minuta valde, exade exhibet. 
i elescopilim inflrumentum opticum jam notum fatis , ex tubo oblongo pro- 
portionato, & duobus vitreis orbibus artiheiofe politis, utrique ejus extremitati adapta- 
tis, conflans, mirum in modum jam excultum e(f 5 & indies excolitur, ut objeda procul 
diflantia majora reddat &: exade reprarientet. Illud, quod teneo , quamvis ex perfe- 
diffimis non lit, iuam tamen meretur laudem, & didita oculis tanquam prodentia obji- 
cit, mira jucunditate. In Aflronomia, Militari difciplina, Nautica, aliifque ufum habetn 
maximum. De ejus accurata confectione integrum tractatum confcripfit Hieronymus 
Syrturus Mediolanenfis, qui magno labore ejus lecreta rimatus elt : Excoluerunt hanc 
artem Fontana, Kirkerus &: alii, quos legant qui hic peculiare aliquid defiderant. Nos 
ex Syrturo, quo pacto primum inventum iit hoc organum, paucis exponemus. Prodiit, 
inquit , anno mdcix. feu Genius, feu alter vir adhuc incognitus, Hollandi fpecie, qui 
Middelburgi in Zelandia convenit Johannem Lipperfein : is elt vir iolo afpedu infi- 
ge quid praeferens & perfpicillorum artifex. Nemo alter efl in ea urbe , & juflic per- 
fpicilla plura , tam cava quam convexa, confici. Condicto die rediit , abfolutum opus 
cupiens, atque ut ftatim habuit pne manibus , bina fuicipiens, cavum fc ilice t & conve- 
xum, unum &. alterum oculo admovebat fenfim dimovebat, iive ut pundum con- 
curfus, ii ve ut artificis opus probaret, poiteafoluroartiiicc abiit. Artifex, ingenii mini- 
me expers & novitatis curiofus, ccepit idem facere & imitari , nec tarde natura fuggef- 
fit tubo ha:c perfpicilla condenda. Libi unum abfolvit , advolavit in aulam Principis 
Mauritii & adinventum obtulit. Princeps habueritne prius, nec ne, fuipicandum erat: 
Rem militiae utilem & neceilariam inter arcana cuflodiri julfic. Verum ut caiu fenfe- 
rit evulgatam diflimulaverit induflriam , & benevolentiam artificis gratificans. Inde 
tanta: rei novitas per totum effunditur orbem, & plura alia confinguntur perfpicilla, fed 
nullum illi contigit melius aut aptius priore, adeo ut dicas non Artes folum, fed ipfam 
Naturam omnia conferre , ut magnis Principibus omnia inferviant. Hxc ille. Omnia 
vero artis fecreta,qua: ad ejus fabricam rite conficiendam requiruntur, qui difeupit, 
apud eum legat tradatu fupra allegato , ubi & perfpicillorum exadam tradic confe- 
dionem. 
T i , > 
CistuIjE quardam Catoptricj, quadrata:, longitudine Unciarum fex, al- 
titudine & latitudine duarum, ex afferculis ligneis compohta:, uno laterum longiorum 
vitro dotantur, per quod lux ad interiora diffunditur. In extremitatum altera , parte 
elafiore,foramen eonfpicitut quadratum, parvum, per quod interiora contemplari licet: 
In ipfa cavitate varia: funt ffatux juvenum, virginum, imagines ledorum y graminum* 
aqua: , aliorumque coloribus eleganter diflindorum. Qqia: ubi per quadratum fora- 
men afpexeris, triplicata apparent omnia, atque illorum qua:dam longiflime remota, 
fpedaculo jucundo & pulchro. 
De his aliifque fimilibus confule Athanafli Kirckeri artem magnam Lucis & Umbra: 
lib. io. parr. 3. 
Thermo scopiUm, quod Crafeologon vocare foleo , conflat ligno oblongo , 
quadrato, trium pedum altitudine, unciarum trium latitudine, tenente victum globo- 
rum, quod collum habet longifhmum, non amplius penna anferina, longitudine pedum 
duorum , terminatum in aliud globofum corpus * quod ligni cavitate tegitur. Huic 
vitro irieft liquor quidam fpirituofus viridis, qui j pro ratione temperiei aeris, afcendic 
modo, modo defeendit. Urgente frigore afcendic , urgente calore defeendit , unde 
aeris temperiem exade demonflrat. Superficies ligni , qua vitrum fpedar, charta te- 
gitur, lineis atramento fignatis certos temperiei gradus oflentans. Superior pars gradus 
frigoris fignat, media temperiei, infima caloris. De infigni hujus inflrumeiiEi ulli lege 
Athanafium Kirckerumlib. 3* Magnetis de catena Magnetica cap. 2. 
Smicroscovium tubulus eff lenticulari vitro, pollicis falcem longitudine, totus 
quidem ex vitro, fed exterius ebore fuffiilcus, ita ut, columnulis nixus , per feneffellas 
quali lucem admittat. Lens vero cochlea eburnea cingitur , ut auferri & pro labitu 
aperiiu mfli amentum poffit, ubi objedum ei indendum. Totum corpus ex ebore &c 
vitro conflat. Aperto inffcrumento res minuta examinanda vitro inditur, atque claufo 
eodem, .per operculi lentem contemplanda, tam exade difeernitur, ut mirum fir.- 
Pediculus aut pulex magnitudine magna: mufcie apparet, ac diflinde pedes hamatos, 
, Zz i mteflma^ 
1 
