l’œuvre géographique de MERCATOR. 573 
queni tantopere sectalur magnes, quantum nunc licet D. T. in genere 
palam faciemus. Primum hoc experientia constat uno eodemque loco a vero 
septentrione in eandem semper partem declinare lingulam nauticam. In 
coelo igitur punctus hic nequaquam erit, nam cum praeter cardinem omne 
coeli punctum circumducatur, necessario modo hac modo illac oberraret 
lingula ad sui in coelo puncti diurnam circumductionem, itaque in utramque 
vicissim pai tem declinaret, quod negat experientia. In terra igitur quae fixa 
manet hic punctus investigandus est. Separatis itaque justa longitudine 
Walchria insula Zelandica ac Dantisco, littoribusque intermediis ex naucle- 
rorum seritentia descriptis exquisitissime, invenio Dantiscum in gradu l'ere 
septentrionalius reddi quam révéra existât, unde colligo lingulae nauticae 
extensionem Dantisci — 5 gradibus amplius declinare a vero septentrione 
quam in Walchria. Vicinis autem Walchriae locis 9 gradibus lingulam a vero 
septentrione recedere in ortum didici. Declinabit itaque lingula haec Dan- 
tisci 14 gradibus. Jam si per utrumque observationis locum ducantur circuli 
maximi secundum eam quae inventa est declinationem ab utriuslibet meii- 
diano, reperietur bujusmodi circulorum intersectio fere in longitudine 
IGS graduum. latitudinis vero 79, atquehic magnetis polum esse necesse est. 
Sul) hoc itaque meridiano quoties erit lingula ipsum septentrionem indicabit, 
veium si ab eo (qua parte propinquior est Europae) in orientem navigetur 
continue magis magisque in orientem declinabit a vero septentrione, idque 
sub majori latitudine amplius, quousque ad quadrantis longitudinem ventum 
erit, liinc deinceps inclinalio minuetur pari modo, donec 168 graduum longi- 
tudinis meridianum attigerit, unde contraria ratione in occidentem vergere 
incipit lingula usquedum longitudinisquadrantem expleverit, reliquum longi- 
tudinis disparem hujusmodi meridiani lingulaeque cursum ad aequalitatem 
reducit. Quod autem liaec nostra considerutio in hune fore modum se liabeat, 
testis est Canadae ilia descripüo, quam R. D. Tuae obtulimus, cum enim 
juxta navigationum decursus ex Europa factos Ganadam pinxisset hydro- 
graphus, quisquis fuerit, distributis latitudinum gradibus proxime Europam 
pro ejus exigentia, coactus fuit aliam latitudinis scalam Canadae suae 
adponere, quod inclinata in occasum a septentrione lingula locorum latitu- 
dines experientia majores faceret, quare in boream magis latitudinum 
numéros promovere coactus est. Medio igitur uspiam loco Ganadam inter 
Europamque necesse est communem rnundo magnétique meridianum existere. 
Atqui hune, polumque magnetis eo fere loci consistere quo diximus, consi- 
derata Canadae longitudine, ex latitudinum Canadae Europaeque adscrip- 
tarum differentia possemus demonstrare, si pro rei magnitudine temporis 
suppeteret copia. Sed quoniam multa essent alia, et quidem difficilia in navi- 
gationum chartarumque marinai um castigationem dicenda, satis erit 
R. D. Tuae speio universae ejus speeulationis fundamentum magnetis polum 
utcumque indicasse. Si quando gravioribus contingat sublevari oneribus, 
statui hanc rem justo opéré prosequi et absolvere. Intérim R. D. Tuae me 
commendatum cupio, quam foelicissime valere cupio, Lovanii pridie Mathie, 
anno 1546. 
Rm»e D q' 
semper devotissimus. 
(Au dos): R”» D”“ Antonio Perrenoto Atrebatum episcopo longe dignissi- 
nio de ratione magnetis circa navigationem. 
