II 
Pari modo mus et reliqui quadrupèdes minores magnum habere enceplialum 
videntur, si ad corpus, minime vero, si ad partium capitis organorumque sensus 
molem respicias, quae itidem in hisce magnitudinis sane non contemnendae 
inreniuntur. 
Ilinc elephantus, capite quamvis maximo, ob tantam rero oculorum, narium 
linguaeque exiguitatem , tantamque vice versa dentium, cranii, maxillarumque 
stupcndam compagem osseam, certissime permagno, ne dicam maximo omnium 
brutorum encepbalo a natura dotatus est. 
Stujîido contra rhinoceroti révéra exiguum encéj)halum esse coram video. Iis 
autem, qui ingens phocaenae cerebrum esse venditarunt, suspicabatur CamjDer, 
materiam oleosam , quo in istis animalibus circumfunditur encephalus, imposuisse* 
quamquam hocce animal a Belgis callidissimum aquas inliabitantium habeatur. 
Canis docilissimus, vulpeculaque vaferrima insigni satis, pro capitis mole, 
encepbalo gaudent. 
Ex avium vero turba, alias ob summam oculorum, vel, quod eodem redit, 
nervorum opticorum amplitudinem : alias , ut anates , ob nervorum in rostro disper- 
sorum mirandam magnitudinem: alias forsan aciitissimo auditus organo exstructas, 
ut modulos etiam longiores memoria retincre, ac voce imitando recantare possint, 
encepbalo gaudere, ut vulgatissimum est , insigni, credibile videtur. 
Piscium vero plerorumque indocilissimis generibus minimus est encephalus. 
Hinc jam Th. Bartholiniis dixit, pisces, ob jjarvum enceplialum, stupidos ad 
sensum, ob magnam spinae medullam, mobiles ad motum esse. 
„Çuodsi ergo, inquit Blumenbach, universum systema nervosum, respectu 
,,physiologico in binas partes dividitur, alteram , scil. nervosam proprie sic dictam, 
,,qiiae quidem ipsos nervos et eam utriusque cerebri et spinalis medullae portionem 
„complectitur , quae proxime ad origines eorum pertinet, et sensorialem alteram, 
„quae propius ad vinculum spectat, quo ipsae nervorum functiones cum animae 
«facultatibus nectuntur, homini maxima portio nobilioris istius jiartis sensorialis 
«concessa est. “ 
Sufficiant haec, oculorum testimonio facillime confirmanda, ad illustrandum 
dogma : 
HOMINEM, OB MAGNITUUINEM ENCEPHALI SUI , RATIONE NERVORUM IPSI lUNCTORUM, 
ANIMI FACULTATIBUS , OMNIA RELUQUA ANJMALIA LONGE SUPERARE J 
unde nil raajus generatur ipso, 
nec viget quicquam simile aut secundum. 
