II 
Pari modo mus et reliqui quadrupedes minores magnum habere encephalum 
videntur, si ad corpus, minime vero, si ad partium capitis organorumque sensus 
molem respicias, quae itidem iu hisce magnitudinis sane non contemnendae 
inveniuntur. 
Hinc elephantus, capite quamvis maximo, oh tantam vero oculorum, narium 
linguaeque exiguitatem, tantamque vice versa dentium, cranii, maxillarumque 
stupendam compagem osseam, certissime permagno, ne dicam maximo omnium 
brutorum encephalo a natura dotatus est. 
Stujjido contra rhinoceroti revera exiguum encej)halum esse coram video. Iis 
autem, qui ingens phocaenae cerebrum esse venditarunt, suspicabatur Camjier, 
materiam oleosam, quo in istis animalibus circumfunditur encephalus, imposuisse* 
quamquam hocce animal a Belgis callidissimum aquas inhabitantium habeatur. 
Canis docilissimus, vulpeculaque vaferrima insigni satis, pro capitis mole, 
encephalo gaudent. 
Ex avium vero turba, alias ob summam oculorum, vel, quod eodem redit, 
nervorum opticorum amplitudinem : alias , ut anates , ob nervorum in rostro disper- 
sorum mirandam magnitudinem: alias forsan acutissimo auditus organo exstructas, 
ut modulos etiam longiores memoria retinere, ac voce imitando recantare possint, 
encephalo gaudere, ut vulgatissimum est , insigni, credibile videtur. 
Piscium vero plerorumque indocilissimis generibus minimus est encephalus. 
Hinc jam Th. Bartholiniis dixit, pisces, ob jjarvum encephalum, stupidos ad 
sensum, ob magnam spinae medullam, mobiles ad motum esse. 
„(^uodsi ergo, inquit Blumenbach, universum systema nervosum, respectu 
,, physiologico in binas partes dividitur, alteram, scii, nervosam proprie sic dictam, 
,,qiiae quidem ipsos nervos et eam utriusque cerebri et spinalis medullae portionem 
„complectitur , quae proxime ad origines eorum pertinet, et sensorialem alteram, 
„quae propius ad vinculum spectat, quo ipsae nervorum functiones cum animae 
«facultatibus nectuntur, homini maxima portio nobilioris istius j)artis sensorialis 
«concessa est. “ 
Sufficiant haec, oculorum testimonio facillime confirmanda, ad illustrandum 
dogma : 
HOMINEM, OB MAGNITUUINEM ENCEPHALI SUI, RATIONE NERVORUM IPSI lUNCTORUM, 
ANIMI FACULTATIBUS, OMNIA RELK^UA ANIMALIA LONGE SUPERARE J 
unde nil majus generatur ipso, 
nec viget qui equam simile aut secundum. 
