( 23 ) 
terug. Hij begaf zich, in het bewustzgn van zgn zelfver- 
trouwen en zedelykeu moed, den anderen morgen naar de 
invloedrgkste mannen der regeering, en deelde hun het ge- 
beurde openhartig mede. Deze, vooral de overste Von Seebach 
en de heeren Stutterheim en Von der Gabelbntz, de vader 
van den beroemden taalgeleerde Conon von der Gabelentz, 
provoceerden terstond een Hertogelpk besluit *), waarbij mij, 
in overweging genomen de zeer bijzondere omstandigheden, 
voor altijd vrijdom van militairen dienst werd verleend. Ook 
die mannen hebben mij tot hun’ dood toe hunne deelneming 
betoond. Wat mij echter het meest genoegen deed, was, dat 
zich in de geheele stad geene enkele stem tegen dezen bui- 
tengewonen maatregel verhief f). 
Ik reisde nu over Jena, Weimar, Cassel on Keulen naar 
Leiden, waar ik den 25®" Mei 1825 aankwam. Onderweg 
bracht ik Brehm een bezoek, alsook Oken, met wien ik sinds 
briefwisseling bleef houden, niet over natuurphilosophie, maar 
over de wezenlijke wetenschap en over de Nat. Gesch. van 
Plinius, die hij van plan was uit te geven. 
Een’ recommandatiebrief aan Göthe gaf ik niet af, daar 
ik begreep, dat ik voor zulk een’ man toch niets zijn kon 
In Leiden werd ik met de grootste voorkomendheid in 
den kring van eene reeks van merkwaardige mannen opge- 
nonien, en in den draaikolk van een levendig, wetenschap- 
pelijk leven medegesleurd. In de gastvrpe woning van Tem- 
minck voelde ik mij weldra t’huis; evenzoo in die vanREiN- 
•) Het besluit is gedagteekend 4 Mei 1836. G. S. 
t) Gedurende die voorvallen sloeg men mij voor mij tot vrijmetse- 
laar te laten inwijden. Als een vijand van al wat geheimzinnig en ver- 
ouderd was, als ook van uiterlijken schijn, en omdat ik bij mijn’ vader, 
die een hoogen rang in het genootschap bekleedde, genoegzaam van 
l^ar waren, hoewel geheél onschuldigen, aard overtuigd had, beschouwde 
1 de zaak als nutteloos en bleef voor deze voorstellen doof. 
