{ 10 ) 
phie, in haar volsten omvang, de sleutel van alle natuur- 
onderzoek was. De studie der laatste werd vroeg opgeu ekt 
door het regelmatig bezoek aan de Leipziger Messe, als ook 
door de oorlogen van Napoleon Op deze wereldmarkt kon 
men, zooals bekend is, allerlei volken van Europa, tot de 
uiterste grenzen van Rusland, ja zelfs van westelijk Azië, 
leeren kennen. De oorlogen van Napoleon maakten dit too- 
neel volledig. Zijne legers brachten de volkeren van het 
Westelijk en. Zuidwestelpk Europa tot ons, en van den an- 
deren kant kwaïoen zij uit het Oosten en Noordoosten van 
ons werelddeel. Vooral trokken de Lappen, Kozakken en 
Baschkiren het meest mijne aandacht. De totaalindruk, dien 
deze in massa waargenomen vreemde volken op mij maakte, 
was onvergankelijk. De Kozakken, die men toen nog als een’ 
Mongoolschen stam beschouwde, bleken fraaie mannen van 
Zuid-Europeesch ras te zijn, die er niet aan dachten den 
knaap kwaad te doen, maar hem integendeel op hunne 
paarden lieten rossen, en bij het afscheid altijd aangedaan 
waren. Nog meer waren wij over de Baschkiren verwonderd, 
die men eveneens als monsterachtig geschilderd had. Hoewel 
dikwijls ruw van gelaatstrekken, waren er toch verscheidene 
fraaie mannen onder, zoodat zelfs een van hen, een stevige 
» veertiger”, de Aartsvader genoemd werd. 
Was het toe te schrijven aan mijne jeugd, of aan de on- 
beschroomdheid, waarmede ik met deze natuurmenschen ken- 
nis aanknoopte, of bracht ik hun hun eigen kinderen in hun 
vergelegen vaderland te binnen ? Kortom, ik werd weldra hun 
lieveling; zp toonden mij hunne wapens, vooral het gebruik 
van hun boog en pijl, die zij tot eene onbegrijpelijke hoogte 
wisten in de lucht te schieten. Ook hun viel het afscheid 
zwaar, zp weenden als kinderen, en ik zag ze met leedwe- 
zen wegtrekken, omdat ik ze in hunnen waren aard en niet 
als ruwe soldaten had leeren kennen. 
In zulke bewogen tijden leeft de mensch in een’ staat 
van voortdurende opwinding. Een dag bracht meer nieuws 
en verscheidenheid dan anders maanden het doen, en het 
