des morgens vereeniging aan de studeertafel. Des avonds 
10 uur ophouden met allen hoofdarbeid; vlijt, ernst en stipt- 
heid in alle bezigheden : voortreffelijke regels, bij mij tot 
gewoonte geworden, en die ik nog tot op den huidigen dag 
opvolg. 
De strengere bepalingen waren samengevat in de grond- 
beginselen van eene blinde gehoorzaamheid, volkomene on- 
derdanigheid en onvermurwbare gestrengheid. Aan den an- 
deren kant stond mijn vader mij, zooveel hg vermocht, 
leerzaam ter zijde; maakte mg op alles opmerkzaam; zette 
mij voortdurend tot nadenken aan, en wijdde mij in vele 
zaken in, die een’ knaap anders vreemd blijven. Het dua- 
lisme zijner beginselen moest echter noodzakelijk tot twee 
tegenovergestelde richtingen leiden: de eene verwgderend, 
zooals het geval was met bovengenoemd vorstenpaar, de an- 
dere toenaderend en in de hoogste mate vormend, zooals plaats 
greep tusschen Mozaet en zijn’ vader. Zonder dezen invloed 
zoude veel zich klaarblijkelijk anders toegedragen hebben. 
Onder de toenmalige jeugd mijner vaderstad, alsook bij 
vele oudere lieden, zelfs in den burgerstand, bestond eene 
buitengewone liefhebberij voor de natuurwetenschappen. Het 
verzamelen van dieren, vooral van kapellen, van vogeleieren, 
ook van planten en steenen, was zeer algemeen. Eerste 
punt van aantrekkelijkheid was de kapellenverzameling van 
mijn’ vader, en dit zelfs reeds in de vroegste kinderjeugd. 
De Leine, een omvangrijk bosch in den omtrek, dat heden 
nog, wegens de zuidelijke tint zijner fauna, het Eldorado 
der Leipziger kapellenjagers is, leverde rijk materiaal op, 
De lust tot verzamelen had ook eenige ferme werklieden 
van ons huis bekropen, en deze vergezelden mij op mijne 
uitstapjes. Dientengevolge kon alles degelijk, systematisch 
en in het groot gedreven worden. Het opkweeken van rup- 
sen werd weldra hoofdzaak. Lange staken met haken, reus- 
achtige lakens om onder de hoornen te leggen, verschaften 
ons overvloedig al wat op de hoornen leefde; struikgewas 
en planten werden afgezocht, de schors der hoornen afgevild. 
