39 
er het nog vloeibaar in gebleveue te laten uitloopen; wanneer 
alles kond is geworden , breekt men de massa , welke men 
in het midden regelmatig gekristalliseerd bevindt. 
89 . 
Scheikundige verbindingen van ligchamen met elkander 
worden eene laatste oorzaak van kristallisatie ; maar in het 
algemeen kan men zeggen , dat de ophooping van warmte- 
stof, de kristallen, door hunne zamenstellende deelen vloei- 
baar te maken,, voorbereidt, even als bare onttrekking er de 
vorming van bewerkt , door de gelijkaardige deelen elkander 
te laten naderen , die alsdan aan de aantrekkingskracht der 
deelen of van aanraking gehoorzamen Deze zijn de omstan- 
digheden , die de kristallen voortbrengen ; dan , bet is met 
genoeg, deze verschijnselen te leeren kennen, maar de ge- 
daante en meetkundige zamenstelling dier kristallen moet 
meer bijzonder worden nagegaan. 
^ 90 . 
Kristal is de regelmatige vorm , welken de onbewerktuigde 
stof aanneemt, wanneer zij ophoudt vloeibaar te zijn, wan- 
neer zij in rust is en hare deeltjes vast rakende , zonder 
gestoord te worden , zich in evenredigheid plaatsen Deze lig- 
chamen, nemen, volgens de w'etten der aantrekking, bijzon- 
dere en kenmerkende vormen aan, die van de natuur hunner 
grondstoffen en de bijzondere gedaante hunner bestanddeelen 
schijnen af te hangen. Waarschijnlijk hebben de zamenstel- 
lende deelen, in iedere soort van ligchamen, bepaalde , stand- 
vastige vormen, die, door hunne verschillende plaatsing , de 
eene op de andere, gevolglijk een groot aantal verschillende 
regelmatige gedaanten voortbrengen. Deze dusdanig te /.amen 
gestelde ligchamen , of die kristallen zijn vaste ligchamen , 
met verscheidene oppervlakten , of onderscheiden vlakken , 
die meestal glad en effen zijn, en hierom veelvlaMen (po. 
lyèdros) genaamd, zoo als ineu bij bergkristal, aluin, salpeter, 
enz. zien kan. 
91 . 
Hoe gering ook de hoeveelheid zij , welke men van dat 
salpeter, hetwelk salpeterzure potaseh (uitras potassue ) ge- 
noemd wordt, neemt, altijd vindt men dezelfde grondstoffen 
en in dezelfde evenredigheden ; maar daar dit zout, ook wau- 
neer het zuiver is, dezelfde verschillen van vormen aanbiedt, 
en daar de kristallen, welke het daarstelt, vlakken heeft, wier 
aantal, zoowel als dat der hoeken, die deze vereenigen , altijd 
dezelfde zijn, heeft men de oorzaak van die regelmatigheid. 
