41 
opzigte door Haüy onderzocht, zoo veranderlijk, dat deze* 
zich op de kern vast zettende, tot meer dan zestig verschil- 
lende gedaanten aanleiding geeft, die waargenomen en be- 
schreven zijn. 
93 . 
Men moet derhalve, om een juist begrip vaD een kristal 
te verkrijgen , er liet zamenstel van onderzoeken , het ont- 
leden , teneinde de kern te kunnen beschouwen, waarop 
dat vaste ligchaam is zamengevoegd Men kan dit op eene 
werktuigelijke wijze verrigten. Zoo scheidt men , door kleine, 
zeer dunne stalen werktuigjes, zachtkens en met oplettendheid 
tusschen de platen van een kristal in te brengen en hierop te 
kloppen , de zamenstellende deelen daarvan, en nagenoeg in 
de orde, waarmede zij zich hadden vaslgezet ; dit noemt men 
klieven , en bet is op deze wijze en onder dien naam, dat de 
diamant-bewerkers de steenen deelen. Zoo de nieuw bloot 
gekomen oppervlakten glad en gepolijst zijn , als waren zij op 
de polijst sclii j f des diamantslijpers geweest , weet tien, dat dit 
klieven of scheiden der platen in de natuurlijke zamenvoe- 
gingen geschied is; zijn, daarentegen, die oppervlakten mat, 
zoo heeft er breuk of onregelmatige verdeeling plaats gehad 
° 94 . 
Daar de oorspronkelijke regeling van den vorm of der kern 
van een kristal van de op eene bepaalde wijze geschiedende 
nevenvoeging der zanieiistelleiide deelen afhangt, moeten dus 
de gedaanten \an die deelen worden opgegeven ; dit zullen 
wij kortelijk doen Iedere tusschenruimte of iedere ruimte, 
door een ligchaam beslagen , moet ten minste door vier 
v.akken of platen worden bepaald Het eenvoudigste lig- 
chaam , dat men zich te dezen opzigte kan voorstellen , is het 
viervlak (pl II fig 1,), hetwelk eene pyramide is, die een drie- 
hoek tot grond, en de vereeniging van drie andere driehoeken, * 
op dezen grond opgerigt , tot top heeft. De tweede oorspron - 
kelijke vorm is het driekantig prisme (pl. II. lig 2.), of een 
ligchaam , door driehoekige en evenwijdige grondvlakken be- 
paald, waartusseben langwerpige vierkanten met evenwijdige 
overstaande zijden ( paratlelogrammata ) De derde en laatste 
00 *' s l’ rotl kelijke vorm is die met zes regthoekige zijden (pa- 
ra ®^P’peda) (pl II fig 3), of een ligchaam, dat door zes 
leg oekgn vormende vlakken of tegen over elkander staande 
evenwijdige vlakken bepaald is. 
95 . 
Deze drie grondvormen kunnen alle kristallen te weeg bren- 
