46 
zuurstof- (1.01), waterstof- (1 08) en stifstof-gas (111). In deze 
volgorde zullen wij ze nader beschouwen. 
101 . 
Het is zeer gemakkcjlijk , door natuur- en scheikundige proe- 
ven te bewijzen, dat de gassen met zuurstof verbonden 
stoffen zijn; dan daar men in onzen d'mpkring deze stoffen 
niet anders dan in (kezen staat van vereeniging zien kan , 
neemt men gewoonlijk die omstandigheid niet in aanmer- 
king, en deze zarnengestelde ligcbanien worden door de 
eenvoudige namen der stof of grondstof met het beginsel 
der warmte vereenigd, aangetoond; zulks heeft plaats bij de 
zuurstof ( oxygenium ). Dit ligchaam is zeer verspreid in de 
natuur; men vindt het terug in de lucht, in bet water, en 
in een zeer groot. Aantal zelfstandigheden ; maar liet is er niet 
afzonderlijk in. In de lucht van onzen dampkring is het met 
andere gassen vermengd, en zeer dikwijls is ’t ook m*t vele 
andere zelfstandigheden vereenigd. 
102 . 
De menie, b. v. is lood met zuurstof verbonden; zij is eene 
roode , verv» rij (bare, zeer zware zelfstandigheid : indien men 
daaraan de zuurstof ontneemt, en hiertoe bestaan velerlei 
middelen, verdwijnt de roode kleur, de deelen komen nader 
tot elkander, smelten in een , men ziet ze zich vereenigen 
tot een meer zamengedrongen vloeibaar bolletje, dat, wan- 
neer het koud geworden is, een vast, smeedbaar ligchaam. 
vertoont, hetwelk eenen eigenaardigen en blaauwachtigen 
glans beeft; in een woord , bet is een metaal, bet is lood, 
waarvan de masse minder weegt dan de menie, die het bevat 
hield De stof, die verloren gegaan is gedurende de bewerking, 
is in den vorm van lucht ontsnapt. Indien men een toestel 
aanvrendt, geschikt, om haar te verzamelen , ziet men, door 
scheikundige proefnemingen, dat zij een gas is, voortko- 
mende uit de verbinding der zuurstof roet de warmtestof. 
Men verkrijgt dit gas kunstmatig, door de werking der warm- 
testof, zoo men oxidum manganesii, ebloras potassae of oxidum 
rubrum mercurii in kolven overhaalt. In de lucht, welke wij 
inademen, is het in groote hoeveelheid aanwezig, het is erin 
vermengd in eene verhouding van een-en twintig deelen op 
negen en zestig, zoo als men door verscheiden middelen weet, 
welke men auiliometrische noemt, of zoodanige, die de zui- 
verheid der lucht kunnen aantoonen , (110 en 1 77) Voor het 
overige kan de zuurstof zich niet alleen met de warmtestof, 
maar ook met verscheiden andere ligebamen vereenigen, zoo 
als wij gezien hebben, dat zij in dc menie verbonden was. 
