51 
Z >j bezit alle eigenschappen der gassen (53) ; zij is zonder 
tleur, smaak en geur, heeft zwaarte, veerkracht, is zamen- 
drukbaar of vatbaar, om door koude of drukking in een 
geperst te worden, en kan ijl gemaakt worden door de 
warmte, en het verminderen der neder- en zamendrukking. 
Tot bewijs, dat de dampkringslucht, even als vele andere 
; gassen, warmtestof bevat, kan het luchtvaurtuiq ( briquet 
V pneumatique ) dienen-, dit is eene buis of soort van kleine 
pomp van geel koper, waarin men eenen welpassenden zui- 
ger, aan wiens onderste gedeelte eene holligheid is aangebragt, 
waarin men een stukje goed drooge zwam steekt , snellijk 
stoot, wanneer dat stukje zwam, door deze sterke en snelle 
drukking , wordt ontstoken. 
114. 
Men beeft door vergelijkende proefnemingen ontdekt , 
dat de lucht, op vijftien graden warmte acht honderdmaal 
ligter was dan overgehaald water op denzelfden warmtegraad. 
Men heeft zich van deze zwaarte der lucht , als middel van 
vergelijking bedient , om , onder gelijkheid van omvang , 
drukking en warmtegraad , de zwaarte der andere gassen te 
bepalen, derhalve als eenheid van gewigt of eigendommelijke 
zwaarte. Het gewigt der lucht op de oppervlakte der aarde 
en der vloeistoffen brengt eene groote menigte verschijnselen 
teweeg, die vooral dan duidelijk worden , wanneer het op- 
houdt te werken. In de Physica bedient men zich, om de 
verscheidenheden der zwaarte en de hoogte van plaatsen bo- 
v . e ” j' e °PPcrvlakte der zee te kermen, van een werktuig, 
ca de maat van dat gewigt aanwijst ; daarom wordt bet ba- 
rometer (zwaarte me ter) genoemd. Het is eene nagenoeg drie 
voet lange buis , waarin men kwikzilver zoodanig opsluit , 
dat de lucht er niet kan bijkomen ; men keert dan tot dat- 
zelfde einde en met de noodige voorzorgen, de buis om in 
een bakje , hetwelk dat metaal bevat en opvangt ; dan ziet 
men de kolom kwik bij helder weder en op zoodanige pun- 
ten , die gelijk met de oppervlakte van de zee liggen , tot 
migenoeg op acht en-twintig duimen 'dalen, want naar mate 
men op de bergen hooger komt, vermindert de kwikkolom; 
zl ) verheft zich daarentegen of wordt langer, wanneer men 
wee et atdaalt Op deze wijze kan men ook de hoogte van 
groo e gebouwen en vooral der berpen berekenen; de helder- 
neic. van den dampkring, de aanoadering van onweders en 
stormen worden ook door dit werktuig aangewezen , daar de 
twikko om rijst wanneer bet goed weder zal worden , en 
zakt wanneer het zal gaan regenen. De warmte vau de lacht 
I 
