32 
volgens hunne hoedanigheden , waartoe de wijzigingen in 
gedaante, vastheid, uitgebreidheid hehooren , en eindelijk 
volgens hunne eigenschappen. 
74 . 
Herinneren wij ons, hetgeen wij ineen vorig hoofdstuk (19) 
beschouwd hebben, dat in de meeste ligchamen in de na- 
tuur geen middel gelegen is, geschikt, om de algemeene 
wetten, waarvan wij gesproken hebben, te wijzigen ofte ver- 
anderen, en dat deze zelfstandigheden niet van gedaante , plaats, 
hoedanigheden en eigenschappen kunnen verwisselen, dan door 
buiten hen gelegen krachten, waarom zij met den naam van 
onbewerktuigde bestempeld zijn, of dien van agregaten , zoo 
men het oog heeft op hunne zamenvoeging en innerlijk zamen- 
stel. Daar zij dan geene werktuigen bezitten, zijn zij door de 
natuurkundigen allen in die groote reeks begrepen , die het 
onbewerktuigde rijk genoemd wordt Vroeger werden hieron- 
der alleen de delfstoffen , dat is de vaste stoffen , op en onder 
de oppervlakte van de aarde voorkomende, gerangschikt, en 
dit rijk daarom het delfstoffelijke genoemden deszelfs beoe- 
fening delfstof kunde, (mineratogia) , welk laatste woord reeds 
taalkundig moet worden afgekeurd, namelijk als zamenge- 
steld uit twee woorden van verschillende talen , en zoude 
dit gevoegelijk vervangen kunnen worden door aiiorganologia 
of abiotologia (*) dewijl deze woorden meer overeenkomen 
met den tegenwoordigen stand onzer kennis, daar zij zuiver 
uitdrukken, dat er over onbewerktuigde, levenlooze voorwer- 
pen zal gehandeld worden 
75 . 
Om de onbewerktuigde ligchamen wèl te leersn kennen, 
is men genoodzaakt geweest, om, met behulp van verscheiden 
middelen , uit de natuur- en scheikunde en eer.ige andere 
wetenschappen ontleend , de stof Ie onderzoeken , die hen 
zamenstelt Na dus het bestaan der vier voornaamste magten 
te hebben aangenomen , die noch tast- noch weegbaar zijn, 
die alleen konden gekend worden door de uitwerkselen , 
welke zij op andere ligchamen hadden , en waaraan hunne 
vereeniging echter zoo vele eigenschappen en hoedanigheden 
geeft, hebben de natuurkundigen meer bepaald , als voorwer- 
pen van bun onderzoek, de door de zinnen waarneembare, 
(*) Abiotologia , van de a priv. en (ho; , leven, dus levenloos. — Avopyctvoc 
van de « prir. en cpyavac, werktuig, dus zonder werktuig, en Xo^oc leer. 
